IJkpunt immigratie

Als een ruk naar rechts, is de uitslag van de Deense parlementsverkiezingen van afgelopen weekeinde gekwalificeerd. En inderdaad, de sociaal-democraten van premier Poul Nyrup Rasmussen hebben het afgelegd tegen de liberalen van Anders Fogh Rasmussen en de Volkspartij van Pia Kjaersgaard. De uitdrukking `ruk naar rechts' suggereert dat in Europa nog zoiets als klassenstrijd bestaat. Maar daarvan is geen sprake. Denemarken, hoewel buiten de eurozone, functioneert als trendvolger binnen het economisch-pragmatische kader van de Europese Unie, waarbinnen politieke partijen hun ideologische veren hebben afgeschud. Sterker, de liberalen, waarschijnlijk de kern van een nieuwe regering, zijn fervente voorstanders van Europese integratie, waar de socialistische Rasmussen in zijn eigen partij nog wel eens tegen de stroom heeft moeten oproeien.

De winst van liberalen en Volkspartij wordt toegeschreven aan het succes van hun parallelle campagnes tegen immigratie. Niet dat Denemarken een typisch immigratieland is, maar de Denen willen het kennelijk graag zo houden. Wie wil kan daar toch weer verzet in zien tegen de open grenzen van het Verenigd Europa, maar althans de liberalen hebben dit verband tussen oorzaak en gevolg niet al te duidelijk onder de algemene aandacht willen brengen. Onder voorstanders van Europese eenwording is het goed gebruik om naar de noodzaak van een waterdichte Europese buitengrens te verwijzen als panacee voor de open binnengrenzen. Critici hebben doorgaans weinig geduld met dit soort esoterisch gebleken uitvluchten.

Afgezien van de bredere sociaal-economische context kan het voorstaan van een terughoudender immigratiebeleid ook nauwelijks als `rechtse' politiek worden benoemd. Tal van Europese politieke partijen en de meeste regeringen worstelen met het fenomeen van de onbeheersbare immigratie. Vooral het politieke asiel is gebleken een lekkend schip te zijn, hoewel kwantitatief het probleem vaak elders ligt, bij de gezinsvorming en -hereniging van álle categorieën immigranten. Daarmee is immigratie een ijkpunt geworden voor politieke profilering. In de praktijk van alle dag komt dit de zuiverheid van de probleemstelling en de aangewende argumentatie doorgaans niet ten goede. Dat euvel beperkt zich intussen niet tot Denemarken.