Europa lijdt niet aan `Amerikaanse onevenwichtigheid'

De Europese Commissie zat er flink naast met haar voorspellingen dit voorjaar, maar een recessie zoals in de VS zal waarschijnlijk de eurozone niet treffen.

Hoe immuun is de eurozone voor economische schokken in de Verenigde Staten? Bij de voorjaarsprognoses van april was de Europese Commissie nog tamelijk optimistisch. De Amerikaanse groeivertraging diende zich al aan. De gevolgen zouden ,,beperkt'' blijven. Was Eurocommissaris Pedro Solbes (Economische en Monetaire Zaken) wat al te overmoedig? Velen hebben op de najaarsprognoses van gisteren gewacht voor een antwoord.

Wie louter naar de neerwaarts bijgestelde prognoses voor 2001 en 2002 kijkt, zou Solbes `hubris' kunnen verwijten. In april werd nog uitgegaan van 2,8 procent groei in 2001 en zelfs 2,9 procent in 2002, volgens de nieuwe prognoses blijft het bij een heel magere 1,6 procent en 1,3 procent.

Nu hield Solbes in april wel enige slagen om de arm. Zo zou de vertraging in de VS van korte duur zijn, wat gezien de nieuwe groeiprognoses voor de VS van 0,9 procent voor 2001 en 0,5 procent voor 2002 geenszins het geval blijkt. De aanslagen van 11 september zijn een deel van de verklaring.

In april ging de Commissie van de veronderstelling uit dat de Amerikaanse groeivertraging alleen via de handel haar uitwerking op de eurozone zou hebben. De Europese export naar de VS zou verminderen. Het effect van de exportdip op investeringen in de eurozone was in de berekeningen meegenomen. Eurocommissaris Solbes had in april wel op het risico gewezen dat de Amerikaanse groeivertraging via de beurskoersen de eurozone ook kon beïnvloeden. Daardoor kon de binnenlandse vraag inzakken door dalend vertrouwen of negatieve vermogenseffecten (lees: lagere beurskoersen).

Nu stelt de Commissie dat de uitwerking op de eurozone sneller en ook anders is verlopen dan verwacht of gehoopt. Niet alleen de export naar de VS liep schade op. Wegens stagnererende wereldhandel vertraagde ook de Europese export naar elders. Bovendien bleef de dienstensector niet gespaard, omdat de dienstencomponent in de Europese export naar de VS bovengemiddeld hoog ligt.

Een steeds belangrijker rol spelen bovendien de Europese multinationals. Door de groeiende investeringsstroom uit de eurolanden – meer dan een verdubbeling in de laatste tien jaar – steeg de omzet van deze multinationals in de VS fors, tot het equivalent van bijna 9 procent van het bbp van de eurozone. De Amerikaanse malaise heeft hierdoor een sterkere negatieve invloed op de winsten van de Europese multinationals. Dat leidt ook in de eurozone tot slechtere perspectieven voor investeringen en werkgelegeheid.

Verder blijken de `vertrouwensindicatoren' in VS en eurozone de laatste jaren steeds meer als een `tandem' te bewegen, waarbij overigens Amerika acht tot negen maanden vóór loopt. Voor de beurskoersen, vooral van de technologiefondsen, geldt dat nog sterker.

Toch is Eurocommissaris Solbes er zeker van dat de eurozone niet zoals de VS in een recessie terechtkomt (twee achtereenvolgende kwartalen van krimp). En dat heeft de eurozone volgens hem toch echt aan zichzelf te danken. Al gaf hij gisteren toe dat het groeipotentieel niet ten volle kan worden bereikt als het in de VS niet goed gaat. En al blijven meer structurele hervormingen nodig.

De eurozone lijdt volgens Solbes namelijk niet aan Amerikaanse ,,onevenwichtigheden''. Ze kent hoge besparingen, een overschot op lopende rekening van de betalingsbalans en geen overinvesteringen. En ook de euro helpt de recessie buiten de deur te houden, omdat de landen van de eurozone geen last meer hebben van onderlinge koersschomelingen zoals bij de recessie van 1992/1993.

Ten slotte zijn de overheidsfinanciën zo verbeterd dat de `automatische stabilisatoren' – het laten stijgen van het tekort bij conjuncturele tegenwind – hun heilzame werk kunnen doen. ,,Er is licht aan het eind van de tunnel'', concludeerde Solbes.

    • Hans Buddingh'