Bijlo bezingt zijn overgrootvader

Hoog op een evenwichtsbalk zit Vincent Bijlo, en hij heeft een pyjama aan. Hij zit, zegt hij, in een inrichting voor over hun toeren geraakte grappenmakers. Daar hebben ze hem tot een zorgkoper gemaakt, met een persoonsgebonden budget. Onzin natuurlijk, of satire – en zodoende allebei. Maar even later vertelt hij ook dat de architect H.P. Berlage zijn overgrootvader is, en dat klopt wel. En net als Berlage wil hij een monument bouwen, maar nu van taal en muziek.

De Beurs van Bijlo heet zijn nieuwe programma dan ook. Het is zijn negende in dertien jaar. Hij begint over de geldziekte van deze tijd en zegt, op die snerpende toon van hem: ,,Iedereen heeft aandelen in de vernietiging van de wereld.'' Daarna stelt hij vast dat die hele wereld eigenlijk één grote inrichting is en maakt grimmige grappen die dat aannemelijk maken. Maar hij zingt ook een paar gave liedjes die over gevoeliger onderwerpen gaan, en dan komt er een verhaal over een bezoek met zijn oma aan de Beurs van Berlage – en hoe hij, als blinde, dat prachtige gebouw pas kon zien toen ze hem de maquette liet omvatten.

,,Te weinig licht, te weinig lucht, te weinig ruimte'', zingt Bijlo over het heden, dat veel te weinig overeenkomt met de idealen van zijn overgrootvader. In dat liedje komen de twee lijnen van zijn programma mooi samen. Elders vergt het echter heel wat meer interpretatiekunde om die verknoping nog te zien. Hij laat Berlage allengs los – tenzij ik niet goed heb opgelet – en fantaseert er vrolijk op los over een huisgezin met een blinde vader en blinde kinderen. Dat is een hilarisch verhaal waar een sardonisch soort ernst in doorklinkt, en daarin is hij op zijn best.

Bijlo's nieuwe programma is zodoende niet zijn beste. In eerdere jaren heb ik een betere samenhang tussen zijn verhalen en liedjes gezien. Maar intrigerend blijft hij, want ook in De Beurs van Bijlo zijn veel ideeën en herinneringen verwerkt die alweer doen uitkijken naar zijn tiende.

Voorstelling: De Beurs van Bijlo, door Vincent Bijlo. Regie: Anita Uitdehaag. Gezien: 21/11 in de Stadsschouwburg, Utrecht. Tournee t/m 12/4. Inl. (071) 5133985, www.vincentbijlo.com

    • Henk van Gelder