Netwerk bekroond

Prima journalistieke reportage van Netwerk, over niet meer maar ook niet minder dan een officiële rondleiding met woordvoerders en begeleiders door Noord-Korea. Maar de prestigieuze Amerikaanse Emmy Award zou ik er nou ook weer niet voor geven. Dat is wel gebeurd.

Ik herinner me de vorig jaar september uitgezonden reportage goed omdat er weinig beelden zijn uit Noord-Korea. Dan zijn zelfs de grote leider Kim Il Sung en het museum met een door hem uitgevonden, in de hoogte verstelbaar bureau, nog uniek. Maar het is zeker niet het beste wat ik vorig jaar op televisie heb gezien, laat staan dat het bovenin de internationale top hoort. Onder die 576 inzendingen moet een beter programma hebben gezeten. Ongetwijfeld zijn al die andere omroepbazen die hun Korea-rondleiding niet naar Amerika hebben gestuurd aan het tandenknarsen.

Na zes jaar soebatten had de maker Peter Tetteroo een visum gekregen voor Noord-Korea. Met Azië-deskundige Feddema ging hij er heen en onder beleefde dwang bewezen ze eer aan het reuzenbeeld van Kim Il Sung. Feddema moest uitleg geven over de geschiedenis van het confucianisme en over het lege straatbeeld. De enige niet-officiële beelden waren gemaakt uit het raam van de hotelkamer en door de beregende ruiten van de officiële auto op de lege vierbaanssnelweg. In de hotelkamer legde Feddema wat zenuwachtig met zachte stem uit dat hij op zijn woorden moest passen omdat ze konden worden afgeluisterd. Ooit was een buitenlander voor twintig jaar opgesloten omdat hij zich op het vliegveld een kritische opmerking over Kim Il Sung had laten ontvallen.

Dan waren de Belgische Kamerleden in Noord-Korea vrijmoediger. De reportage van de Franstalige RTBF over hun officiële bezoek aan Noord-Korea vond ik origineler. Een schrijnend contrast tussen de jolige, feestvierende Belgen en de angstige Noord-Koreanen die bij de geringste misstap of fout bij zo'n bezoek in het strafkamp kunnen belanden. Opmerkelijke discussies met de Belgische voorzitter van de delegatie, een oude socialistische burgemeester en parlementariër die de propaganda geloofde en het allemaal goed wilde praten. Deze spraakmakende documentaire is waarschijnlijk niet ingestuurd.

Ik heb ook filmbeelden gezien die door een Koreaanse dissident met gevaar voor eigen leven zijn gemaakt – de honger, de strafkampen en het lijden van de gewone burgers. Die vertelden meer over het land dan de documentaire van Netwerk. De dissident is inmiddels opgepakt en verdwenen.

Het moet zo'n internationale Emmy-jury niet meevallen om al die inzendingen uit de hele wereld te beoordelen. Een pandemonium van talen, ondertitelingen, culturen en lokale eigenaardigheden waar je je niet in kunt verdiepen. Wat over de hele wereld populair is en begrepen kan worden is lang niet altijd het beste. Dan had ik de voorkeur gegeven aan het voor een Emmy genomineerde Willem Wever, dat vragen van kinderen over wetenschap en techniek behandelt.

Nederlandse kinder-tv staat op een hoog peil, ook internationaal gezien. Villa Achterwerk, dramaseries, films – zelfs de Nederlandse Sesamstraat is leuker dan het Amerikaanse origineel. Klokhuis voor kinderen vind ik het beste wetenschappelijke programma, omdat het gebruikmaakt van visuele uitleg. Elk feit wordt nader verklaard, zodat je aan het slot niet met de meest voor de hand liggende vragen blijft zitten.

Helaas is die aanpak bij de Nederlandse televisie niet zo vanzelfsprekend. De meeste documentairemakers streven kunstzinnigheid na. Ze beschouwen zichzelf als cineasten en willen prijzen winnen bij documentairefestivals door de beelden en de emoties voor zichzelf te laten spreken met zo min mogelijk gesproken commentaar, namen en feitelijke informatie. Als kijker weet je daardoor vaak niet wat je ziet. De meeste tv-makers zijn geen kunstenaars en kunnen het beter ook niet proberen te zijn. Aan het euvel van onduidelijkheid lijdt de bekroonde Netwerk-reportage niet. De maker is in de eerste plaats journalist. Het is goed om te weten dat dat bij een internationale televisie-jury op prijs wordt gesteld.

    • Maarten Huygen