Mugabe offert Zimbabwe op aan overlevingsstrijd

Bedreigingen, verdachtmakingen, arrestaties. President Mugabe trekt alle registers open om aan de macht te blijven in Zimbabwe. Het geweld escaleert.

President Robert Mugabe voert in Zimbabwe zijn eigen strijd tegen het terrorisme. Zondag greep hij een begrafenis aan om ,,de terroristen' van de oppositionele Movement for Democratic Change (MDC) de totale oorlog te verklaren. Terwijl zijn aanhangers borden meedroegen met het opschrift `Dood aan de terroristen', verklaarde hun 77-jarige leider: ,,De MDC moet weten dat haar dagen zijn geteld.'' De presidentsverkiezingen van begin volgend jaar in Zimbabwe worden deze maanden in de aanloop beslist.

Eén keer. Eén keer heeft hij zich verkeken. Eén keer heeft hij zijn hand overspeeld. Dat was toen hij begin vorig jaar het referendum over wijziging van de grondwet wel weer even dacht te winnen. Voor het eerst sinds hij in 1980 aan de macht kwam na de onafhankelijkheid van Groot-Brittannië, leed Mugabe een nederlaag.

Sindsdien neemt hij geen risico meer. Eerst liet hij spontaan honderden landerijen bezetten die in het bezit waren van blanke boeren. De landhervorming ten gunste van de duizenden landloze zwarte boeren die hij twintig jaar lang had laten sloffen, moest nu opeens met geweld worden uitgevoerd. Zo hoopte hij de sympathie van zijn volk te herwinnen en tegelijkertijd de oppositiepartij MDC te treffen die door veel blanke boeren en hun zwarte arbeiders werd gesteund.

In de aanloop naar de parlementsverkiezing van juni 2000 richtte het staatsgeweld zich steeds directer tegen de oppositie. In een land dat in Afrika altijd model voor recht en orde had gestaan, werden tijdens de verkiezingscampagne zeker 31 mensen vermoord. Ondanks intimidatie en terreur behaalde de MDC 57 van de 120 te verdelen zetels. De oppositiepartij won in alle grote steden en het zuidelijke Matabeleland.

Als in september vrije en eerlijke presidentsverkiezingen waren gehouden, had MDC-leider Morgan Tsvangirai gezegevierd met 52,9 procent van de stemmen. Dat was in elk geval de uitkomst van een opiniepeiling van het onafhankelijke weekblad Financial Gazette.

Maar de president doet alles om te voorkomen dat de verkiezingen die vóór april moeten worden gehouden, vrij en eerlijk zullen zijn. Al drie keer is er een aanslag op Tsvangirai gepleegd en de autoriteiten probeerden hem ook op `wettige wijze' onschadelijk te maken. Gebruikmakend van een wet uit het koloniale tijdperk, klaagden ze hem aan voor subversieve activiteiten. Veroordeling zou hem op uitschakeling voor de presidentsverkiezingen zijn komen staan.

Gisteren verwierp het Hooggerechtshof de aanklacht. Een schrale troost voor de MDC. Tsvangirai zei na de uitspraak dat hij er een volgende keer waarschijnlijk niet zo gunstig af komt. Sinds de aanklacht een half jaar geleden werd ingediend, zijn de meeste onafhankelijke rechters vervangen vriendjes van de president. Eén van de weggepeste rechters, Michael Gillespie, beschuldigde de regering in augustus van steun aan terreur, schending van de wet en ondermijning van de onafhankelijke rechtsspraak.

Ook de vrije pers is gemuilkorfd. Een bomaanslag trof begin dit jaar de drukpers van de Daily News, de enige onafhankelijke krant. De hoofdredacteur wordt sindsdien bijna maandelijks gearresteerd. Buitenlandse journalisten komen het land niet meer in.

Buitenlandse waarnemers zijn bij de komende verkiezingen ook niet welkom. Net zomin trouwens als binnenlandse waarnemers die door de non-gouvernementele organisaties (ngo's) zijn geschoold. Die organisaties dienen alleen maar als dekmantel voor de oppositie, zei minister van Justitie Patrick Chinamasa. Ze worden geheel of gedeeltelijk betaald door het neo-koloniale Westen. Om die reden mogen hulporganisaties ook geen voedsel verstrekken aan meer dan een half miljoen Zimbabweanen die in hongersnood verkeren. De regering wil van het buitenland wel voedsel maar houdt de distributie in eigen hand, volgens de oppositie om daar politieke munt uit te slaan.

Politieke commentatoren in Zimbabwe zoals de wetenschapper Elphas Mukonoweshuro en de schrijver Chenjerai Hove voorspellen dat Mugabe het geweld tegen de opppositie nog verder zal opvoeren voordat hij in het uiterste geval tot uitsluiting van de MDC besluit. Ze klagen dat Mugabe ongehinderd zijn gang kan gaan omdat de wereld alleen maar oog heeft voor Afghanistan.

Begin september stond Zimbabwe nog onder grote internationale druk om een eind te maken aan de onwettige landbezettingen en om recht en orde te herstellen. In het Nigeriaanse Abuja kwam het zelfs tot een akkoord. Sinds de elfde september heeft Mugabe die overeenkomst keer op keer geschonden, zonder enig buitenlands protest.

Eenentwintig jaar nadat hij zijn bevrijdingsoorlog heeft beëindigd, maakt Mugabe zich op voor de beslissende slag tegen wat hij ziet als een internationaal complot om Zimbabwe te herkoloniseren. Aan die overlevingsstrijd offert hij desnods de vrede en de economie van zijn natie op.

    • Dick Wittenberg