Gulle productie van gegarandeerde wereldhit

Vanaf morgen zal één film bijna de helft van alle bioscoopdoeken in Nederland bezetten. Harry Potter and the Philosopher's Stone wordt in 244 kopieën in 120 bioscopen uitgebracht, een record dat alle andere successen van de laatste jaren ver achter zich laat. In Amerika en Engeland heeft de film alle bezoekersrecords al gebroken. Voor de minieme minderheid van lezers die het nog niet weten: Harry Potter is de hoofdpersoon van een ook bij volwassenen krankzinnig populaire reeks kinderboeken van de Engelse schrijfster J.K. Rowling waarvan het eerste deel nu door de Amerikaanse regisseur Chris Columbus is verfilmd.

De film over Harry Potter heeft ten opzichte van Star Wars, een sage die niet op een boek is gebaseerd, een nadeel. De sensatie van het betreden van een nieuwe, tot in detail uitgedachte wereld, die zowel van de onze verschilt als er op lijkt, kwam bij Star Wars tijdens het kijken naar de film tot stand. Die sensatie, van het voor het eerst rijden met de Zweinsteinexpress, voor het eerst smekkies proeven en voor het eerst begrijpen dat de naam van Voldemort eigenlijk onuitsprekelijk is, zullen de meeste bezoekers van Harry Potter in de bioscoop niet hebben - die hadden ze al tijdens het lezen van het boek. Maar de film voorziet voor veel lezers waarschijnlijk wel in een behoefte. Want hoe beeldend Rowling ook schrijft, ik geloof niet dat iemand ertoe in staat is een scène uit haar boek tot in alle details voor zich te zien. Daar is de menselijke geest nu eenmaal niet toe in staat - film is onder meer de compensatie voor onze gebrekkige visuele verbeeldingskracht. Ik herinner me dat ik al tijdens het lezen van het boek afvroeg hoe sommige dingen, zoals een partijtje zwerkbal of het post bezorgen door uilen, er nu precies uit zouden zien.

Het knappe van de film is dat alles er zo uitziet als ik het me had voorgesteld als ik dat kon, en misschien nog wel knapper dat dit voor zoveel mensen lijkt te gelden. Naar verluidt is zelfs J.K. Rowling tevreden. Kennelijk kan Columbus, die eerder Home Alone en Mrs. Doubtfire maakte, op zijn eigen vakgebied net zo goed uit de voeten met het door zowel klassieke als populaire cultuur gevormde collectief onderbewuste van sprookjes en mythen als de schrijfster. Het opzienbarendst is de eetzaal van Zweinstein met de door de lucht zwevende kaarsen die ook al in de trailer te zien was. Gelukkig laat Columbus de zaal een paar keer in zijn geheel zien, en zoomt hij ook hoofs in op details, zodat bijvoorbeeld goed te zien is wat de leerlingen op hun bord hebben liggen. Je krijgt er honger van.

De personages, op verzoek van Rowling allemaal door Engelse acteurs gespeeld, zijn iets minder goed verbeeld dan de decors. Potter zelf vond ik in de vorm van Daniel Radcliffe iets te saai, niet verbaasd genoeg over wat hem overkomt. De acteurs die Ron en Hermelien spelen kloppen beter. Nog beter zijn de volwassen acteurs, zoals Richard Harris als professor Perkamentus, Alan Rickman als professor Sneep en vooral Robbie Coltrane als Hagrid. Ze kwijten zich serieus van hun taak en dat stemt dankbaar. Natuurlijk moet en zal er met deze film geld verdiend worden, maar het stemt dankbaar dat het op zo'n gulle manier gebeurt.

De grootste zwakte van de film is, tegen de verwachting in, het verhaal. Misschien is het net als bij de verfilming van Mulisch' De ontdekking van de hemel een gebrek van de plot in het boek zelf dat aan het licht komt als de taal van de schrijver het niet kan verhullen. De film is in ieder geval niet zo spannend als het boek, ook al volgt het dat op de voet. Als Harry, Ron en Hermelien in de gang op de derde verdieping langs de driekoppige hond gaan om de steen der wijzen te redden, is het net of ze inbreken in het scheikundelokaal. Potters avontuur is in de film nauwelijks nog een queeste. De zwerkbalwedstrijd is eigenlijk spannender dan Harry's ontmoeting met Voldemort, waar ook de special effects afdeling niet op haar best is. De timing van de film is niet gelukkig. Hij gaat zowel te langzaam als te snel; te snel om je aan alle details te vergapen, en te langzaam om spannend te worden. Ik heb me regelmatig verveeld, iets wat bij de pageturner van Rowling niet vaak gebeurt. De enkelingen die het boek niet hebben gelezen maar wel de film gaan zien, moeten daarna snel beginnen met het lezen van deel 2, waarvan de opnames al zijn begonnen.

Harry Potter and the Philosopher's Stone. Regie: Chris Columbus. Met: Daniel Radcliffe, Rupert Grint, Emma Watson, Robbie Coltrane, Richard Harris. In 127 theaters. Harry Potter en de steen der wijzen. Met de stemmen van: Trevor Reekers, Phil Rommy, Eveliene Beens. In 117 theaters.

    • Bianca Stigter