Vliegen in de VS heeft iets van een verzetsdaad

Amerikanen vliegen om Het Kwaad de overwinning niet te gunnen. Maar leuk is anders. Zelfs de luiertas van een huisvader gaat ondersteboven.

Twaalf stoelnummers worden omgeroepen. We zitten al in de vertrekpier, grondig geröntgend en ondervraagd. Of de bezitters van die kaartjes even naar voren willen komen voor ,,een extra veiligheidscontrole''. Hun hele handbagage wordt opengemaakt ten overstaan van ons allen, die met American Airlines naar Miami willen vliegen. Zelfs de luiertas van een huisvader wordt ondersteboven gekeerd.

Wat hebben deze reizigers met elkaar gemeen? Dat zij een Zuid-Amerikaans of een Midden-Oosters uiterlijk hebben moet op een toeval berusten. President Bush heeft immers even tevoren op het zelfde Washington Reagan National Airport de Aviation and Transport Security Act getekend en verklaard dat de luchtvaartmaatschappijen nieuwe criteria hebben ontwikkeld voor extra veiligheidscontroles. En die zijn ,,door de regering goedgekeurd en niet-discriminerend''.

Een computersysteem dat alle kaartjes bij het instappen nog eens door een databank haalt zit vast en wil niet meer op gang komen. Om de vlucht een van de zeldzame vanaf een vrijwel verlaten vliegveld niet verder te vertragen besluit het grondpersoneel ouderwets de kaartjes met de hand te scheuren en iedereen een prettige vlucht te wensen.

Vliegen heeft in de Verenigde Staten sinds de rampen van de laatste maanden iets van een verzetsdaad gekregen. Een keus die je maakt, een afweging van doelen in het leven en risico's die je bereid bent te nemen. Om Het Kwaad de overwinning niet te gunnen. Om de economie uit de recessie te trekken. Als kleine, maar veelbetekenende bijdrage aan de strijd voor Homeland Security.

Voor hij vol gas gaf op de startbaan, deelde de piloot (achter zijn verstevigde cockpitdeur) plechtig mee dat voor vliegen van National enige extra regels gelden. Het eerste half uur mag men onder geen beding van zijn stoel komen. En ook daarna gelieve men `met rustige tred' door het gangpad te lopen en geen onverhoedse bewegingen te maken. Nadat wij in de ongebruikelijke zuidrichting zijn opgestegen dus niet over de rivier de Potomac, scherp naar links voor het Witte Huis en de Mall winnen wij met een haast collectieve toewijding hoogte. Na 20 minuten loopt opeens een jonge vrouw achterwaarts door het gangpad.

Had zij een ontheffing van een van de gewapende, maar anonieme 'air marshalls' die tegenwoordig met iedere vlucht van dit centrale vliegveld van de hoofdstad meevliegen?

Het moet haast wel. De vrouw wordt niet onschadelijk gemaakt. American heeft nog niet, zoals United Airlines, aangekondigd dat het vliegend personeel wordt uitgerust met buiten-westen-pistolen, waarmee passagiers met verkeerde neigingen voor een kort moment bewusteloos kunnen worden geschoten. Deze passagiere was zich wel bewust van het onwettig karakter van haar wandeling want zij danste haast gewichtloos door het gangpad, de handen devoot voor haar kruis gevouwen.

Zo moet de president zich de burgerluchtvaart nieuwe stijl hebben ingedacht. Sereen en dankbaar. Aan het begin van deze Thanksgiving-week, waarin anders de vliegrecords worden gebroken, herinnerde Bush er op het vliegveld aan dat Amerikanen veel hebben om dankbaar voor te zijn: een prachtig land, een prachtig volk, ,,en verder hebben we ons geloof, onze families en onze vrienden''. Wie niet gelooft of niet zo goed in zijn familie en vrienden zit, mag waarschijnlijk wel meevliegen, maar extra rustig. En dankbaar.

De nieuwe wet heeft het Congres de nodige hoofdbrekens gekost. Na twee maanden steggelen kregen de Democraten vrijdag hun zin en werd besloten dat de controle van reizigers en bagage een federale verantwoordelijkheid wordt. De federale overheid moet 28.000 mensen in dienst nemen die in de röntgenkasten turen en ons fouilleren.

Het was moeilijk te slikken voor de Republikeinen, die ideologisch fel gekant zijn tegen iedere nieuwe overheidsbaan. Het compromis dat zij er uit sleepten was dat vliegvelden in het hele land zelf over twee jaar mogen kiezen of zij de veiligheid in hun gebouwen door particuliere maatschappijen laten uitvoeren. Maar de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in de lucht blijft een federale taak. Het zelfde ministerie van transport, dat toezicht had op de controles van 11 september, zal ook op het veiligheidslegioen nieuwe stijl toezicht houden.

De kosten van de operatie worden geraamd op 2,6 miljard dollar. De reizigers gaan 5 dollar enkele reis betalen voor hun extra veiligheid. Vliegbiljetten vertonen nu al een optelsom van toeslagen en onvrijwillige bijdragen, deze kan er nog wel bij. Zonder dat men de betrekkelijk ondoorzichtige vrijheid van de autohuurder heeft om al die verzekeringen en schuldafkooppremies niet te nemen.

De nationale geest telt nu geen dukaten. Vliegen is weer avontuurlijk, een uiting van stijl en principes.

Na de landing op Miami International staat de piloot, die zo moedig en knap heeft gevlogen, zelf bij zijn geopende stalen deur. De kinderen mogen even op zijn stoel zitten en aan het stuur draaien, terwijl hij lampjes en geluidjes aanzet. Het zijn er zo veel dat het toch nog bijna eng wordt. Als deze kinderen later geen piloot worden, dan worden zij misschien toch passagier als zij groot zijn. Daar is al een schrijnend gebrek aan in de Amerikaanse luchtvaartindustrie.

    • Marc Chavannes