Vlaamse cultuurminister lacht de schrijvers uit

De Vlaamse minister Bert Anciaux ontwikkelde zich tot spil in de rel rond de Letteren-prijs voor Gerard Reve. Het politieke dier is zeker van zijn zaak.

,,Als sommige auteurs vinden dat het gedrag van Joop Schafthuizen niets met de zaak-Reve te maken heeft, dan moeten er ernstige vragen worden gesteld bij hun maatschappelijke positie.'' Bert Anciaux, de minister van Cultuur van het gewest Vlaanderen, claimde gisteren zelfverzekerd het morele gelijk in de affaire rond Gerard Reve. Anciaux besliste onlangs dat Reve de Prijs voor de Nederlandse Letteren niet uit handen van de Belgische koning Albert zal ontvangen. Tegen Reve's vriend Joop Schafthuizen loopt immers een gerechtelijk onderzoek in België wegens ontucht met een minderjarige jongen.

De 66 Nederlandse en Vlaamse schrijvers die Anciaux' beslissing aanvechten ze eisten vorige week zijn aftreden zijn volgens de minister stekeblind voor de ,,seksuele obsessies'' van Schafthuizen. Anciaux haalde zich met deze opmerkingen weer de woede van de schrijvers op de hals. Coryfeeën als Kristien Hemmerechts, Benno Barnard, Tom Lanoye en Hugo Claus, die zichzelf graag opwerpen als het morele geweten van dit stukje België, worden in de hoek gezet als ,,mensen die niet het recht hebben zich buiten de samenleving te plaatsen en zich slechts bezig te houden met hun literaire bezorgdheden''. Wie is deze minister wel?

Het antwoord is: de minister is een politiek dier. Hij hoeft zich op dit moment geen zorgen te maken over zijn politieke voortbestaan. Áls Vlamingen nog enige fiducie hebben in hun politici, komt hij er genadig vanaf: Anciaux, een spontane veertiger die van zijn hart meestal geen moordkuil maakt (net als de schrijvers treedt hij als `BV' ofwel Bekende Vlaming vaak op in tv-spelletjes en talkshows), is hier een van de meest geliefde politici.

Hij weet dat het niet verkeerd is om in dit door pedofilie-schandalen geplaagde land te zeggen dat je je principieel niet wilt inlaten met mensen die openlijk verklaren dat ze ,,van kleine jongetjes houden''. En dat heeft Schafthuizen de afgelopen weken en jaren herhaaldelijk gedaan. Het ergert de schrijvers mateloos dat Anciaux hen nu in het kamp van de `vergoelijkers' indeelt wie in België in dat kamp belandt, heeft weinig verweer. Gisteren mat Anciaux op een persconferentie breed uit over het wangedrag van Schafthuizen, die zich in een Nederlands tv-programma zoveel schuttingtaal liet ontvallen, dat veel kijkers zich nu afvragen waarom Reve zich nooit van hem gedistantieerd heeft. Is het misschien toch niet terecht dat die prijsuitreiking niet doorgaat? Door zijn aanklacht op Schafthuizen te richten en niet over Reve te reppen, heeft Anciaux die groeiende misselijkheid mooi uitgebuit.

Hij wist ook dat de schrijvers onderling verdeeld waren. Sommigen hadden vorige week nauwelijks zijn vertrek geëist, of ze zeiden alweer dat ze de soep wel erg heet hadden opgediend. Dat Anciaux meteen verklaarde `geschokt' te zijn door die eis, en zijn aftreden zou overwegen, was ironisch bedoeld. Maar de schrijvers namen het letterlijk, en raakten meteen mild gestemd. In de Vlaamse kranten (de meeste franstaligen hebben nooit van Reve gehoord) verschenen artikelen van schrijvers die de ontslag-eis tegen Anciaux niet hadden ondertekend. Anciaux wist nu wat hij al vermoedde: zijn gevecht met de schrijvers is een walk-over.

,,Dat de schrijvers ook maar dáchten dat ze Anciaux konden wippen, is op zich al een lachertje'', zegt een insider, die anoniem wil blijven. De schrijvers kunnen hem nu niet luchten of zien, maar bijna alle politieke partijen zijn nu bezig Anciaux in te palmen. De minister was een van de kopstukken van een partijtje, de Volksunie, dat onlangs terziele ging. Hij trok daarin 40 procent van de stemmen. De man heeft charisma. Peilingen wijzen uit dat ook kiezers van andere partijen graag op hem zouden stemmen, mocht hij zich bij hun partij aansluiten. Ofwel, hij is voor allen een aanwinst. Hij heeft nog geen openlijke keus gemaakt, wat zijn waarde alleen maar verhoogt. Omdat Anciaux én een ex-partijgenoot in de Vlaamse regering zitten, kan een keuze voor een gevestigde partij gevolgen hebben voor het voortbestaan van de regering. ,,Ofwel'', zegt de insider, ,,Anciaux dénkt er niet over nu af te treden''. Door politiek hoog in te zetten in de zaak-Reve, hebben de schrijvers daar vooralsnog het klinkende bewijs van gekregen.