Turkse taalstrijd vanuit de cel

Onverdroten zet de Turkse gedetineerde Sofuoglu zijn strijd tegen de dikke Van Dale voort. Die discrimineert in zijn ogen Turken door bestaande vooroordelen te versterken.

O, wat is-ie toch een makkelijk doelwit. Met zijn zwarte leren jack en goud om zijn hals en vingers zou een ieder die kwaadwillend is in hem `de' Turk zien waarvan de betekenis (nog) niet in de dikke Van Dale is opgenomen. Met zijn uiterlijk bevestigt hij alle clichés over in drugs handelende Turken. De wetenschap dat hij momenteel een gevangenisstraf van acht jaar uitzit – ,,Nee, ik zeg niet waarvoor'' – maakt inkoppen zelfs nog makkelijker.

Maar het laat Cemal Sofuoglu (26) allemaal Siberisch. Hij concentreert zich op zijn strijd tegen Van Dale Lexicografie BV. Hij beschuldigt de uitgever van het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal van discriminatie en belediging van Turken. Volgens het naslagwerk staat het woord Turk onder meer synoniem voor vuil, slecht of dom. Na aangifte van Sofuoglu concludeerde het openbaar ministerie (OM) in Rotterdam onlangs dat Van Dale zich niet schuldig maakt aan een strafbaar feit. Het OM spreekt van ,,zakelijke berichtgeving'' door Van Dale. Sofuoglu heeft meteen hoger beroep aangetekend.

Sofuoglu: ,,Ik had ook andere woordenboeken kunnen aanpakken, maar ik dacht: als je de grootste op de knieën krijgt, volgt de rest vanzelf wel.''

Sofuoglu wil de Nederlandse taal niet verpesten, zegt hij. ,,Maar discriminatie op grond van ras is in strijd met de grondwet. Als het gevolg is dat alle beledigende termen uit het woordenboek verdwijnen, en er maar een dun woordenboekje overblijft, des te beter toch. Er moet geen ruimte zijn voor discriminatie in onze muliculti-samenleving.''

De verklaring die Van Dale geeft over het ontstaan van de negatieve associaties ervaart Sofuoglu ook als een belediging voor zijn intelligentie. ,,Van Dale zegt dat het gedurende de afgelopen eeuwen zo is gegroeid. Als bewijs hebben zij me een kopie van het Woordenboek van de Nederlandse taal uit 1872 gestuurd. Achter Turk staat `een inwoner van Turkije.' Hallo, toen bestond Turkije nog niet eens.'' Turkije, opvolger van het Ottomaanse rijk, is pas in 1923 opgericht.

In zijn ,,strijd'' heeft Sofuoglu tot nu toe elke steun vanuit Turkse organisaties geweigerd. Hij wilde er geen zaak van de hele gemeenschap van maken. ,,Ik was bang dat het polarisatie in de hand zou werken.'' Maar nu is elke hulp welkom, zegt Sofuoglu. Hij vermoedt dat deze zaak steeds ingewikkelder zal worden en nog heel lang zal duren. ,,Als ik het hoger beroep verlies, ga ik in cassatie bij de Hoge Raad, daarna stap ik zelfs naar het Europese hof voor de rechten van de mens.''

De laatste fase van zijn straf zit Sofuoglu uit in de half open inrichting Hoogheggen, ergens in Limburg. Overdag studeert hij voor sociaal-juridisch medewerker. Hij loopt nu stage bij het Inspraak Orgaan Turken en overweegt later rechten te gaan studeren. ,,Ik heb echt de smaak te pakken, procederen is leuk'', zegt hij met pretoogjes. Zo heeft hij met succes gepleit voor ritueel geslacht vlees voor moslimgevangenen. ,,Want volgens het bajesboek, de penitentiaire beginselwet, hebben wij daar recht op.'' Momenteel heeft hij zeven zaken lopen tegen de directie. In de bajes noemen gevangenen en bewaarder hem advocaat. ,,Da's leuk'', lacht Sofuoglu.