Straatarm Bulgarije kiest voor politiek avontuur

Elke keer dat de Bulgaren mogen kiezen, stemmen ze de zittende regering of de zittende president weg. Zondag werd president Stojanov het slachtoffer.

Opnieuw hebben de Bulgaarse kiezers hun gram gehaald. De negatieve stem is het enige wapen dat de diep teleurgestelde bevolking rest. Dit keer is het slachtoffer Petar Stojanov, tot voor kort de meest populaire politicus van het land.

In zes maanden tijd heeft Bulgarije een totaal nieuw bestuur gekregen. Afgelopen zomer ging het overheidsapparaat over in handen van de politiek onervaren ex-koning Simeon II. Zondag bracht de roep om verandering de ex-communist Georgi Parvanov de overwinning en het presidentschap. Hij haalde ruim 53 procent, tegen Stojanov 46 procent. Politiek avonturieren is volgens waarnemers een constante aan het worden in het straatarme Bulgarije.

Parvanov dankt zijn overwinning voor een deel aan onderlinge strijd binnen het rechtse kamp van Stojanov. Aan de vooravond van de verkiezingen daalde het aanzien van Stojanov plotseling na een weinig verheffend tv-debat, waarin hij medekandidaat en ex-minister van Binnenlandse Zaken Bogumil Bonev verweet contacten te onderhouden met de maffia. Parvanov bleef na deze broedermoord als lachende derde over.

Daarnaast wist de 44-jarige historicus zich overtuigend te presenteren als de `sociale president'. Parvanov kreeg vooral de steun van de ouderen, die van hun pensioenen niet eens de verwarming kunnen betalen, en van het eveneens straatarme platteland. De steden bleven achter Stojanov staan.

Een derde reden voor de opmerkelijke overwinning van Parvanov is het wonderlijke gedrag van premier Sakskoburggotski, ex-koning Simeon II, in de aanloop naar de verkiezingen. Zijn partij, de Nationale Beweging Simeon II, wekte lange tijd de indruk met een eigen presidentskandidaat te zullen komen, maar schaarde zij zich uiteindelijk schoorvoetend achter Stojanov. Toen had de steun van de ex-koning echter geen positieve uitwerking meer. Diens verkiezingsbeloftes van afgelopen zomer bleken niet haalbaar en de eerste prijsverhogingen hadden zich al aangediend. Bovendien maakte Simeon II een ernstige fout door de indruk te wekken zelf niet te zullen stemmen. Uiteindelijk stemde hij wel, maar de boodschap was duidelijk: de koning heeft er niet veel zin in.

Slimste speler in het verkiezingsspel was opnieuw de leider van de Turkse minderheid Achmed Dogan, die ongeveer negen procent van de Bulgaarse bevolking vertegenwoordigt. Afgelopen zomer wist hij voor zijn Beweging voor Rechten en Vrijheden (DPS) enkele ministerposten en regionale bestuursposten binnen te halen door aan te schuiven bij de regering van Simeon II. Zijn steun aan Parvanov, die uiteindelijk de tweekamp besliste, zal beloond worden met enkele ambassadeursposten en posities bij de geheime dienst voor de etnische Turken. Het ambt van president in Bulgarije mag dan voornamelijk ceremonieel van aard zijn, de bekleder is wel opperbevelhebber van de strijdkrachten en ziet toe op de geheime diensten.

Stojanov was een belangrijk pleitbezorger van de Bulgaarse integratie in de NAVO en de EU. Volgend jaar beslist de NAVO over een nieuwe uitbreidingsronde en Bulgarije is één van de kandidaten. Omdat het EU-lidmaatschap voorlopig nog buiten bereik is, is het NAVO-lidmaatschap des te belangrijker, ook als signaal aan buitenlandse investeerders. Want NAVO-landen gelden als politiek en economisch stabiel.

Over Parvanovs enthousiasme voor de NAVO bestaat onduidelijkheid. Formeel zegt de ex-communist dat hij zich sterk zal maken voor aansluiting bij NAVO (en EU). Tegelijkertijd brengt hij een vice-president mee, generaal Angel Marin, die er anders over denkt.

Stojanov ontsloeg de generaal een paar jaar geleden uit het leger, omdat hij zich openlijk uitsprak tégen het NAVO-lidmaatschap. Parvanovs keuze voor Marin heeft alles te maken met de verhoudingen binnen de ex-communistische Bulgaarse Socialistische Partij, waar de oude kaders nog niet zijn uitgespeeld.