Protectoraat Kosovo

De verkiezingen in Kosovo werden overschaduwd door het nieuws uit Afghanistan. Maar voor Europa zijn de problemen op de Balkan gelijkwaardig aan die in Centraal-Azië, zoniet van meer belang. Het gaat in beide regio's in feite om hetzelfde vraagstuk: hoe van een langs etnische lijnen diep verdeelde bevolking een vreedzame samenleving te maken die niet langer een gevaar is voor haar omgeving. Kosovo heeft dit weekeinde een belangrijke stap gezet in de goede richting. De verkiezingscampagne verliep geweldloos, de opkomst was goed, de gematigden van Rugova wonnen het pleit. Ibrahim Rugova, destijds de leider van het geweldloze Albanese verzet tegen de Servische overheersing, zal de eerste president zijn van een autonoom Kosovo.

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa mag tevreden zijn over dit resultaat. Onder de internationale instellingen die zich met Kosovo bezighouden, tekent zij voor de opbouw van een democratisch bestuur in de provincie. De organisatie van de verkiezingen voor een Kosovaars parlement was, na de lokale verkiezingen van vorig jaar, een tweede mijlpaal. De bevoegdheden van de te vormen Kosovaarse regering zijn beperkt, externe en interne veiligheid blijven onder verantwoordelijkheid van de internationale instellingen.

Het belangrijkste vraagstuk voor de toekomst is de status van Kosovo. Alle Albanees-Kosovaarse partijen hebben zich uitgesproken voor onafhankelijkheid. De internationale gemeenschap wil er niet aan. Hoewel Joegoslavië, gezien ook het separatisme van de regering in de deelrepubliek Montenegro, nauwelijks nog een staat kan worden genoemd, moet Kosovo er op papier deel van blijven uitmaken. Dat wordt internationaal voorgestaan niet zozeer uit liefde voor Joegoslavië, als wel met het oog op de risico's van een verdere versplintering van de regio langs etnische lijnen.

Een tweede probleem, verbonden met het eerste, is de status van de Servische minderheid in Kosovo. De opkomst bij de verkiezingen van Kosovaarse Serviërs binnen en buiten de provincie was bemoedigend. Daarmee heeft deze bevolkingsgroep aangegeven dat zij, ondanks alle ellende haar door de Albanezen berokkend, vasthoudt aan Kosovo als woonplaats. De internationale instellingen hebben de afgelopen jaren gefaald bij de bescherming van deze burgers. Daar valt in de komende tijd veel goed te maken.

De realiteit gebiedt te erkennen dat Kosovo een internationaal protectoraat is geworden en nog wel even zal blijven. Het eerste belang is dat de VS daarin hun verantwoordelijkheid blijven nemen. De EU kan belangrijke taken op zich nemen, en is alleen al door haar economische aantrekkingskracht van betekenis. Maar Amerika kan niet worden gemist bij het verzekeren van de veiligheid. De elfde september, zo wordt gezegd, heeft Washington opnieuw geconfronteerd met zijn internationale verplichtingen. Als dat zo is, ziet de toekomst voor Kosovo er iets minder somber uit.