Gasten aan de wand

Een verloren dag is iedere dag die voorbij gaat zonder te beminnen en bemind te worden.

Wie het werk van de Soefi-dichter Omar Khayam kent, zal deze regel zeker bekend voorkomen. Hoewel anders verwoord bevat een lied van de bekende Egyptische zangeres Om Kalthoum ook een dergelijke regel. Maar deze wijsheden zijn aan Nadia niet besteed. Want als je het zo bekijkt, is haar hele leven verloren gegaan.

Nadia is een telefoonvriendin van mij, een jonge vrouw in de bloei van haar leven die bij een keurige hospita op kamers woont. Goed van de tongriem gesneden, aardig om te zien, studente tandheelkunde en bovendien half Egyptisch, allemaal kwaliteiten die Nadia tot een geliefde gast en spreekster maken. Maar tijd voor bezoek ontbreekt ons allebei en dus groeit met de dag onze dankbaarheid voor Alexander Graham Bell (1874-1922).

,,En hoe gaat het met de liefde?'' plaag ik haar telkens als ze me 's avonds laat opbelt. Aan de andere lijn klinkt er dan een gespeelde zucht, gevolgd door de bekende kreet: ,,Wie heeft er nog tijd voor de liefde!'' Waarop ik moet beamen dat ze helaas gelijk heeft.

Na deze rituele opening volgt meestal de werkelijke reden van haar late telefoontje. Deze keer wilde ze mij als vrouw mijn mening vragen in een intieme kwestie.

,,Vind je dat ik het portret van Abdullah nu van de muur moet halen?'' klonk haar vraag.

,,Welke Abdullah?'' vroeg ik.

,,Haselhoef natuurlijk!''

Ik wist niet dat Haselhoef al gepromoveerd was tot gast aan haar kamerwand. Nadia heeft een indrukwekkende portrettencollectie. Ik ben er maar één keer geweest en toen vielen me direct de hoge wanden op, geheel volgehangen met ingelijste portretten.

Nu moet ik misschien eerst iets uitleggen: als zovele moderne, geemancipeerde vrouwen van islamitische afkomst had Nadia een vreemde hebbelijkheid. Ze wordt om de haverklap verliefd, bij voorkeur op beroemde mensen. Ze was niet erg kieskeurig en haar liefde ging nooit verder dan de grenzen van haar eigen gedachten. Al jaren was het onderwerp van haar adoratie de televisiepersoonlijkheid Marcel van Dam en daarin kan ik haar geen ongelijk geven. Zijn intellectuele onafhankelijkheid is inspirerend. Daarnaast stonden portretten van de acteur Clint Eastwood en televisieproducent John de Mol. De feministische dichter Nizar kon natuurlijk niet ontbreken. Na een boek van Hanan as-Saykh te hebben gelezen werd ze ook verliefd op de Libanese schrijfster. Puur vanwege het visuele aspect hingen ook portretten van de knappe New-Yorkse correspondent van het NOS-journaal en van de ambassadeur van de Talibaan in Pakistan. Kennelijk was ook Abdullah Haselhoef gepromoveerd tot inspirerende persoon aan de wanden van haar kamer.

,,Mag je eigenlijk wel een imam als object voor jouw onorthodoxe fantasieën gebruiken'', vroeg ik weifelend aan Nadia.

,,Dat is het hem juist, men zegt dat hij helemaal geen imam is. Eindelijk een imam met hersens die ten minste sorry durft te zeggen. En dan willen ze hem meteen weg hebben!''

Hoe kan ik het aan Nadia uitleggen. Haar moeder is een Nederlandse en haar informatie over de islam is nogal gebrekkig. In de islam kan iedereen imam zijn. Imam is hij of zij die een gebed voorzegt. Een groep mensen die een groepsgebed verricht, kiest een van hen uit om het gebed voor te zeggen. Het spreekt voor zich dat bij een groep vrouwen de imam een vrouw moet zijn en bij een groep mannen een man. Het is een eenmalige taak. Men kan er natuurlijk ook een beroep van maken en dat gebeurt ook vaak, maar aanvankelijk was dit geen beroep en dus bestaat er ook geen formele opleiding voor een imam. De islam is wat dat betreft een doe-het-zelf religie – er is geen bemiddelaar tussen de mens en God nodig, en het is de opdracht van iedere moslim om zelf zoveel mogelijk te leren en zich zoveel mogelijk te ontwikkelen.

Eigenlijk is het geloof een soort leerschool die met klas één begint en doorloopt tot klas oneindig. Je zou kunnen zeggen dat het grootste deel van de moslims over de hele wereld tot de kleuterklassen behoort, maar tevens denken ze dat ze de enigen zijn die de ware kennis bezitten.

,,Blijft hij nog als imam?'' vroeg Nadia nog.

,,Van mij mag hij best blijven, hoor'', zei ik. ,,Maar al die portretten aan de wanden... Je moet echte mensen beminnen, Nadia, geen portretten.''