`EU-coördinatie milieu kan beter'

Recente conferenties over het klimaat leverden met veel moeite een akkoord op. Volgens staatssecretaris Benschop was sprake van gebrekkige coördinatie in Europese kring.

Zijn ervaringen tijdens de internationale klimaatconferenties in Den Haag en Bonn bezorgen Dick Benschop nog regelmatig koude rillingen. Uren, nee, halve dagen was de Europese delegatie daar met zichzelf bezig in een poging om een gezamenlijke agenda af te spreken. Te vaak konden de verschillende geledingen het niet eens worden over de vraag wie met wie zou gaan praten.

Dat moet voortaan anders, vindt de Nederlandse staatssecretaris voor Europese Zaken. Niet in de laatste plaats omdat volgens hem op mondiaal niveau de behoefte blijkt aan een Europese aanpak.

,,De behoefte aan een duidelijke politieke presentie van Europa komt inderdaad voort uit mijn ervaringen met het verdrag van Kyoto. We moeten in staat blijken om compromissen te sluiten, maar het is waar dat we nog veel te veel met onszelf bezig zijn. De interne coherentie moet beter. Mijn ervaringen op de klimaatconferenties waren op dit punt verbijsterend. Ik vroeg me daar af waar ik in terechtgekomen was. Ik wil dat het in 2004 zo geregeld is dat de Europese Commissie hierbij het mandaat krijgt, die moet namens ons optreden, de onderhandelingen voeren.''

Is dat kritiek op milieucommissaris Wallström?

,,Ik zag dat de voorzitter, de lidstaten, de commissie en zelfs het secretariaat elkaar voor de voeten liepen. Dat kan dus niet.''

Het milieubeleid van de Europese Unie is wettelijk geregeld bij het verdrag van 1972. Tot dusver zijn er op dit terrein 266 richtlijnen, 124 verordeningen en ruim 300 besluiten van kracht geworden. Bij het verdrag van Amsterdam in 1997 werd het milieubeleid van de Unie versterkt en geldt duurzaamheid als een van de hoofddoelstellingen van het milieubeleid. Het speciale Europees Milieu Agentschap (EMA) moet alle gegevens verzamelen over de toestand van het milieu in Europa.

Onlangs sprak u op een conferentie over een nieuwe raison d'être voor Europa.

,,De integratie van Frankrijk en Duitsland is nu geregeld, er is energie en tijd voor andere zaken, om de vraag te stellen waar onze toekomst ligt. Europa moet ook nu al meer verantwoordelijkheid nemen op mondiaal niveau. Dat neemt alleen maar toe, bijvoorbeeld op de terreinen veiligheid, migratie, milieu, ontwikkelingssamenwerking en handel. Daarbij moeten onze Europese normen en waarden meer zichtbaar worden.''

Wat bedoelt u precies?

,,Het globaliseringsprotest, zoals laatst nog in Genua en nu weer in Ottawa, is voor een deel terecht. We moeten echter geen waardevolle instituten afbreken, maar ze versterken, vernieuwen. We moeten laten zien dat de Europese Unie niet deel van het probleem is, maar juist het antwoord daarop. Europa zou zich moeten inspannen dat er een wereldmilieuorganisatie (WMO) komt, zoals er een WTO is voor de handel. Van Europa mogen we ook meer sturing, meer initiatief voor samenwerking in de wereld verwachten.''

Daarvoor is ook in eigen land een grote samenhang, overeenstemming binnen het kabinet noodzakelijk. Tegelijk is het gevaar dat de besluitvorming nog verder van de burgers af komt te staan.

,,Bij ons werkt het EU-beraad echt. Iedere vrijdag zijn er in het kabinet discussies over de inzet op Europees niveau en je merkt dat de inzet van Nederlandse ministers is coherenter te worden. Aan de afstand tot de burgers valt wel iets aan te doen. Ik wil de behoefte van de sociale partners om een aandeel te hebben, mee te praten op de voorjaarstop (volgend jaar in Barcelona) honoreren. Dus vooraf in eigen land overleggen met vakbonden, werkgevers, maar ook met de milieubeweging of andere groepen over onze inbreng bij die Europese vergadering. Ik werk nu aan een concreet voorstel in die richting, maar wat mij betreft moet het voor volgend voorjaar geregeld zijn. En natuurlijk zou het ook in andere landen zo moeten gaan.''

De Unie ondergaat een forse uitbreiding, er komen landen bij waar het economisch veel slechter gaat dan hier, landen die op milieugebied een enorme achterstand hebben bijvoorbeeld.

,,Deze uitbreiding is het beste wat het milieu kon overkomen. Op dat terrein bijvoorbeeld krijgen die landen een beleid opgelegd dat uitgaat van de standaarden en normen van een rijk land. En het milieubeleid in Europa is enorm streng. Dat gaat er dus alleen maar op vooruit.''

Hoe moeten die landen waar het welvaartsniveau zoveel lager ligt dan hier het opgelegde niveau realiseren?

,,Ze krijgen daar meer tijd voor. Alleen al op milieugebied gaat het om honderden richtlijnen, verordeningen, internationale verdragen die bij de toetreding van kracht worden. Dat kan niet allemaal in een keer. Maar intussen hebben we wel afgesproken wat de doelstelling zal zijn, gaan de investeringen wel in die richting. Europa zal moeten helpen, financieel en met expertise, daar hebben we gelukkig programma's voor. Tegelijk spreken we regelmatige controles af om er zeker van te zijn dat het proces in de juiste richting gaat. Het duidelijkst zal dat zichtbaar worden bij de verwerking van afval en bij het drink- en afvalwater. De landbouw is in de nieuwe landen relatief schoon, laten ze dus alsjeblieft niet de fout maken die we hier gemaakt hebben.''

    • Harm van den Berg