Dageraad voor een callgirl

New York, begin jaren zeventig. In het wat vervallen appartement van Bree Daniel (Jane Fonda) liggen make-up-spulletjes naast uitgaven van klassieke theaterstukken. Wanneer de telefoon gaat, maskeert ze haar zakelijkheid met een laagje plagerige erotiek. Ze kent het adres van het hotel, legt de hoorn op de haak. Ze neemt handtas en mantel, de voordeur valt achter haar in het slot. De huur en de psychoanalyse moeten weer worden verdiend, het is bijna een werkdag als alle andere.

In een kleine provinciestad van Pennsylvania registreert John Klute (Donald Sutherland) onbeweeglijk de schaarse details omtrent de moord op een oude vriend. Peinzend over een motief voor de misdaad gaan er beelden door zijn hoofd van de Oostkust-moloch waar hij naartoe moet reizen. Voor de zwijgzame privé-detective is het bijna een zaak als alle andere.

Het lot brengt deze twee mensen uit verschillende werelden bij elkaar, en niets in hun leven zal daarna nog zijn zoals voorheen. Voor de in 1928 in de New Yorkse Bronx geboren en gedeeltelijk in Pennsylvania opgegroeide Alan J. Pakula zou met Klute eveneens alles veranderen. De tot dan toe vrij onbekende producent-regisseur begon met deze fijnzinnige mélange van thriller en psychologisch drama een succesreeks van essentiële jaren-zeventigfilms, waaronder The Parallax view (1974) en All the president's men (1976). En passant bewees hij dat scenario-dienend regisseren subtiliteit niet hoeft uit te sluiten: optimaal harmoniëren hier Sutherland en Fonda (die een Oscar ontving voor haar doorleefde, deels geïmproviseerde spelprestatie). Diverse, bijna impressionistische scènes verraden een `Europese' sensibiliteit. Geholpen door de warme sfeertekening van cameraman Gordon Willis (de Godfather-trilogie en Annie Hall) en de afwisselend weemoedige en psychedelische klanken van Michael Small verbeeldde Pakula de geestestoestand van afvallers in de ratrace, hun stille berusting en grote-stadsvereenzaming. ,,What I'd really like to do'', zegt Bree tegen haar therapeute, ,,is be faceless, and bodiless, and be left alone.'' Haar discreet weggestopte teleurstelling, nadat ze alweer voor een rol in een off-off-Broadway-stuk is afgewezen, rijmt somber met de vermoeide blik in Johns ogen. `John' betekent in plat Amerikaans `vrijer', wat de ambivalentie in de voorzichtige toenadering tussen de twee dolenden nog versterkt.

Samen met het bitterzoete Sophie's choice (1982) blijft Klute de film bij uitstek om de in 1998 bij een auto-ongeluk om het leven gekomen Alan Jay Pakula te herinneren. Volwassen Hollywood-cinema met dergelijke kleurnuances is een zeldzaamheid geworden.

Klute (VS, 1971, Alan J. Pakula), RTL 5, 22.00-0.10u.