Gironingen

Als ik aan Groningen denk, zie ik me weer de Martinihal binnenstappen als in een verlaten fabriek. Leegte, kille sfeer, slechte fotokopieën van uit kranten gescheurde artikelen op een prikbord, waterige koffie in plastic bekertjes, werkloze informatiebalie. Op bijna iedere pilaar hangen kartonnetjes met maar één woord: `stilte!'

Groningen, WK-dammen 1986. Buiten is het novemberweer druilerig. Binnen motregent het in de hoofden. Ton Sijbrands zit in een bovenzaaltje voor een handjevol belangstellenden te krabbelen op een bord. Rob Clerc beklaagt zich bij een journalist over de belachelijk lage geldpremie die de WK-winnaar straks incasseert. Wereldkampioen worden in Groningen wordt op 5.000 gulden geschat.

Beneden schuift een Groningse sinterklaas langs om de concurrenten, ook die uit Senegal en Rusland, met een Hollands presentje te verblijden. Folklore. Jannes van der Wal is zijn depressie weer te boven. Van sinterklaas krijgt hij een chocoladewekker en een flesje chocomel. Jannes leeft niet meer.

Niets deprimerender dan een WK-dammen op een druilerige novemberdag in Groningen. Of wel? Vijftien jaar later zat ik in deze stad om met Groningse lezers over mijn eerste roman van gedachten te wisselen. Op die avond kwamen zeven mannen op me af.

Groningen zien en dan sterven. Van verdriet. Eerst zien, dan geloven. Lang heb ik gedacht dat die WK-dammen uit het jaar dat Lubbers zijn no nonsens-karwei wilde afmaken op sportgebied het hoogst haalbare was in Groningen. No nonsens in het noorden van Nederland: schuiven in stilte met houten schijfjes op een halve vierkante meter van zwart-wit. Gebogen hoofden onder het neonlicht van de Martinihal. Totdat steeds meer geruchten begonnen te sijpelen, steeds meer berichtjes in kranten begonnen te verschijnen: `Volgende Giro d'Italia start mogelijk in Groningen'.

De geest is een trotse rebel. Via de traditionele aanvoerlijnen wordt informatie naar hem getransporteerd. De ogen lezen, de oren luisteren. Tevergeefs: de geest lacht zich een hoedje en blijft ostentatief gesloten. Het wil maar niet doordringen: Giro start volgend jaar in Groningen. In de geest zit de ratio en de ratio is niet van aberraties geporteerd. Gironingen staat in geen enkel woordenboek. Stijve Calvijn verzandt in een Toscaanse orgie. Wat heeft Italië in Groningen te zoeken? Hoe moet het straks met die proloog? Met al die gebruinde benen in de Groningse meibuien bij een temperatuur van negen graden? Waar zijn de Grappa en de Chianti? De belissime donne en de mani pulite? Groningse gedeputeerde Bleeker moest het in Trouw toegeven: `nooit gedacht: stugge Groningen en frivole Italië. Het is als de verloving van Willem-Alexander en Maxima'.

Precies! Al twee jaar schrijf ik dat het met die twee niet goed kan gaan. De polder en de pampa, de kroket en de entrecote, de democratie en de dictatuur. Soort bij soort, had het parool moeten zijn. Je laat toch ook niet de Elfstedentocht in de Rivièra starten?

Hoe en waar heeft dit krankzinnige idee postgevat? Ik las het vol ongeloof: in 1997 tijdens de Ronde van Haaren. De Ronde van Haaren! Daar hebben een journalist van het Nieuwsblad van het Noorden en een elektrotechnische tekenaar het complot gesmeed. Er waren grote obstakels van existentialistische omvang. Zo wilde de gemeente de proloog eerst buiten het stadscentrum houden om de traditionele kermis niet dwars te zitten. U leest het goed: de Giro naar de troosteloze buitenwijken en het centrum voor de traditionele Groningse kermisboeren.

De Italianen werden boos maar niet echt wakker. Nu schijnt het dat de Groningse middenstanders steen en been klagen. Waar moeten ze heen met die Latijnse opgewonden standjes? Strooi maar met Groningse punaises, zou ik zeggen. Ach, Groningen is een mooie stad, daar niet van. En Groningers zijn leuke mensen, ongetwijfeld. Maar sinds 11 september heb ik behoefte aan vaste richtpunten en vaste waarden. Ik vrees nog maar één ding: dat na de successen van NAC op Ajax, Feyenoord en PSV, Breda zich voor de Olympische Spelen van 2012 zal kandideren.