Geen remedie lerarentekort

Ministerie Hermans (Onderwijs) trekt 80 miljoen gulden extra uit om het lerarentekort te bestrijden. Daarmee is het probleem nog niet opgelost.

Is er eindelijk geld om onderwijsplannen uit te voeren, is er weer niemand om dat aan uit te geven. De miljarden guldens en twee reclamecampagnes (Leraar. Elke dag anders) ten spijt, het lerarentekort lijkt onoplosbaar. Al een paar jaar worstelt de politiek met dit grote probleem. Wil er écht niemand meer voor de klas staan of zijn er beleidsfouten gemaakt?

Het aantal vacatures in het basisonderwijs is in één jaar tijd bijna verdubbeld. Zeshonderd leerkrachten waren er het afgelopen jaar te weinig, tegen 330 het jaar ervoor. In het voortgezet onderwijs bleef 14 procent van de vacatures onvervuld. De kwaliteit van het onderwijs staat door onder meer het lerarentekort onder druk, stelt onderzoeksinstituut Nyfer in het rapport `Voor een dubbeltje op de eerste rang', gemaakt in opdacht van dertien onderwijsorganisaties.

Minister Hermans (Onderwijs) wil 80 miljoen gulden extra investeren om het lerarentekort aan te pakken. In juni van dit jaar was al een bedrag van 1,2 miljard gulden vrijgemaakt om de arbeidsvoorwaarden van leerkrachten te verbeteren. Met de 80 miljoen moeten meer onderwijsassistenten aangenomen worden, die het werk van de leraren verlichten. Ook krijgen scholen meer geld om zogeheten zij-instromers uit het bedrijfsleven aan te nemen en te begeleiden. Volgens Nyfer is hier bovenop nog 6,5 miljard gulden nodig, wil Nederland qua uitgavenniveau voor onderwijs op hetzelfde niveau komen als zijn buurlanden.

De piek in het lerarentekort voor het basisonderwijs moet in 2003 bereikt zijn. In 2004 zal het tekort in het voortgezet onderwijs op zijn hoogst zijn. Daarna zet naar verwachting een daling in. Volgens de Algemene Onderwijsbond (AOb) stelt Hermans de zaken te rooskleurig voor. In het voortgezet onderwijs blijft de komende jaren een tekort van 2.000 à 3.000 banen bestaan, meent AOb-bestuurder W. Dresscher. Alleen het basisonderwijs zal, door de toegenomen populariteit van de pabo's, langzaam opkrabbelen.

Regeringspartij VVD ergert zich aan de bonden en beschuldigt ze van een ,,weinig coöperatieve'' opstelling. Door te lobbyen voor het last in, first out-principe, dat leraren die langer werken meer bescherming biedt dan jongeren, en hun weigering ADV-dagen te mogen verzilveren, hebben zij ook schuld aan het lerarentekort, vindt Kamerlid C. Cornielje.

Hermans en staatssecretaris Adelmund houden vast aan twee principes: het lerarentekort moet met extra zij-instromers gecompenseerd worden en de klassenverkleining in de onderbouw van het basisonderwijs moet koste wat het kost doorgaan. Wat betreft de zij-instromers blijkt dat er weliswaar enige bereidheid bij het bedrijfsleven is om voor de klas te gaan staan, maar dat het vaak misloopt door praktische problemen. Veel zij-instromers worden niet geaccepteerd in de lerarenkamer, omdat zij zomaar doen waar hun collega's voor zijn opgeleid. Of ze haken af omdat ze zich niet goed begeleid voelen.

Wat betreft de klassenverkleining, mede ingevoerd om het vak van leraar aantrekkelijker te maken, moet volgend jaar iedere leraar in het basisonderwijs maximaal twintig kinderen lesgeven. Dit zal volgens de prognoses grote gevolgen hebben voor het aantal vacatures in het basisonderwijs. De Onderwijsraad, adviesorgaan van de minister, adviseerde daarom twee jaar geleden de klassenverkleining uit te stellen, omdat deze maatregel ,,de voornaamste oorzaak van het lerarentekort'' is.

Of een door Hermans voorgestelde werving van oud-leraren succes zal hebben, valt ook te betwijfelen. De vorige wervingsactie faalde, constateerde de Onderwijsraad, eveneens in 1999. De doelgroep, meestal vrouwen met onderwijsbevoegdheid die de arbeidsmarkt hebben verlaten toen zij een kind kregen, laat zich nu eenmaal bijzonder lastig verleiden. Het zijn oude recepten die de minister gebruikt, recepten die in het verleden maar weinig effect sorteerden. Het geld is er al, nu nog een goed idee.