Xbox symbool van agressie Microsoft

De deze week gelanceerde Xbox van Microsoft is meer dan een spelcomputer. Het staat symbool voor een nieuwe strategie, gericht op nieuwe markten en agressieve klantenbinding.

Een vos verliest zijn haren maar niet zijn streken. Microsoft lanceerde deze week Xbox, een spelcomputer die zal concurreren met apparaten van Sony (Playstation) en Nintendo (Gameboy). Het is voor het eerst dat Microsoft, van oudsher maker van software, op zo'n grote schaal met hardware aan de haal gaat. Wat een sprong in het diepe lijkt, zou een briljante zet kunnen blijken.

Het Amerikaanse concern is groot geworden met Windows, het besturingssysteem dat tegenwoordig standaard met vrijwel elke huiscomputer wordt meegeleverd. Maar de verkoop van pc's loopt terug en dus ook die van Windows. Daarom wordt gezocht naar graziger weiden. Xbox is maar een onderdeel van die strategie. Microsoft wil ook inhaken op de markt voor bedrijfssoftware en wil allerlei diensten gaan aanbieden via internet. Volgens weekblad The Economist móet Microsoft nieuwe markten aanboren, wil het op lange termijn blijven groeien. De hoge aandelenkoers van het concern, ongeveer 70 dollar, behoeft rechtvaardiging.

Expansie is aan Microsoft toevertrouwd. In het verleden heeft het bedrijf vaker rivalen weggedrukt. Het scenario is steeds hetzelfde: eigen producten (soms afgekeken van concurrenten) worden met agressieve marketing tot nieuwe standaard gebombardeerd. Met Xbox is dat niet anders. De spelcomputer is met veel tamtam gelanceerd, van tevoren waren ruim 1 miljoen exemplaren besteld. Het apparaat wordt volgens The Economist onder kostprijs verkocht (voor ongeveer 750 gulden) om in korte tijd zoveel mogelijk klanten te trekken. Het geleden verlies wordt goedgemaakt met de verkoop van games.

Microsoft zal harder moeten werken voor de gunst van de consument. Spelfanaten zijn grilliger dan pc-gebruikers. Vaak hebben ze verschillende apparaten, het spel zelf is eerder doorslaggevend dan het apparaat waarmee het wordt gespeeld. Ook voor nieuwe diensten zoals het van internet binnenhalen van software, geldt dat Microsoft nog weinig controle heeft over wat consumenten op het web doen.

Microsofts antwoord op dit probleem is Passport, een soort rijbewijs voor internet dat door Microsoft wordt verschaft. Op dit initiatief is met ontsteltenis gereageerd – door de IT-industrie, maar ook door bedrijven die in de toekomst veel gebruik willen maken van internet, zoals vliegmaatschappijen en banken. Gebruikers van Windows XP, de jongste versie van het besturingssysteem, krijgen automatisch zo'n paspoort, waarin allerlei persoonlijke informatie kan worden opgeslagen. Het gaat om simpele zaken als naam en emailadres, maar ook om bank- en creditcardgegevens. Passport is handig, zegt Microsoft: de consument hoeft niet telkens weer bij elke handeling of transactie op internet een waslijst aan gegevens in te vullen.

Sun Microsystems, een gewezen concurrent van Microsoft, vindt Passport een gevaarlijk concept. Microsoft beschikt met Passport over een enorme database aan consumentenprofielen, die alleen toegankelijk is voor de softwaremaker. De koppeling van het paspoort en Windows XP geeft Microsoft in één klap een grote machtspositie. Het zou ook de bedoeling zijn om gebruikers van de op internet aansluitbare Xbox en van Hotmail, Microsofts emaildienst via het web, een paspoort te geven. De slepende anti-monopolie rechtszaak in de Verenigde Staten heeft Microsoft allesbehalve bang gemaakt.

Sun heeft een tegeninitiatief genomen: de Liberty Alliance. Jeff Veis, Suns marketingdirecteur, was deze week in Europa om medestanders te werven. De alliantie omvat al grote namen: van Cisco Systems tot General Motors, van Sony tot United Airlines. ,,Vertrouwen moet je verdienen, niet opleggen'', zegt Veis in een gesprek op Schiphol.

Microsoft zegt dat de persoonlijke gegevens niet worden verkocht of doorgegeven, tenzij klanten daarvoor uitdrukkelijk toestemming geven. Passport is ook niet verplicht, maar veel consumenten weten vaak niet eens dat ze zo'n profiel aan het invullen zijn. Er wordt wel zachte dwang uitgeoefend: wie geen paspoort heeft, wordt uitgesloten van bepaalde diensten die Microsoft via internet aanbiedt, zoals het ophalen van software-updates. Zulke marketingmethodes zijn schering en inslag in de it-wereld, maar als Microsoft ze toepast, zorgt dat voor grote onrust. Microsoft is door Windows de spin in het web. Niemand wil worden buitengesloten. Op de persoon gerichte dienstverlening wordt breed gezien als de volgende (commerciële) stap die op internet kan worden gemaakt.

Passport is niet alleen oneerlijk, maar ook niet veilig, zegt Sun-directeur Veis. De internetpaspoorten worden centraal opgeslagen op krachtige computers (servers). Bij een computerkraak ligt álle informatie zo op straat. De Liberty Alliance pleit voor een open systeem, waarbij wordt samengewerkt zonder dat één bedrijf de controle heeft. Gevoelige informatie blijft in het bezit van de `rechtmatige' eigenaar: bankgegevens worden bewaard en bewaakt door de bank, medische gegevens door de dokter.

Wat Veis betreft mag Passport van Microsoft blijven bestaan, zolang er maar een alternatief is. Microsoft is publiekelijk uitgenodigd om lid te worden van de alliantie. De vos heeft zich nog niet bij het kippenhok gemeld.

    • Stéphane Alonso