Vriendschap tussen het vuilnis

Vuilnismannen uit Amsterdam bezochten deze week collega's in Istanbul. Ze wilden zo meer begrip krijgen voor de Turken in hun eigen wijk.

De vuilnismannen uit de Amsterdamse wijk de Baarsjes waren er klaar voor. Samen met hun collega's in de Istanbulse wijk Kadiköy, ten minste twee keer zo groot als heel Amsterdam, wilden ze vuil gaan ophalen. Dus arriveerden ze 's ochtends vroeg in hun werkkloffie bij hun Turkse gastheren. Maar daar bleek dat deze zich het bezoek heel anders hadden voorgesteld. In plaats van de gasten aan het werk te zetten volgens Turkse normen onaanvaardbaar ongastvrij en lomp hadden ze de thee klaarstaan om de gasten te fêteren. Ook de pers was uitgenodigd. Het duurde even voordat de gastheren doorhadden dat de Amsterdammers écht langs de straten wilden.

Het was de eerste maar zeker niet de laatste cultuurschok die de Nederlandse `wijkverzorgers' meemaakten. Maar volgens coördinatrice Anita de Horde draaide het bezoek daar nu juist om. De vuilnismannen uit de Baarsjes wilden graag met eigen ogen zien hoe Turkije verschilt van Nederland, om zo de Turkse bewoners van hun wijk beter te begrijpen, én wellicht een aantal van hen de vuilnisdienst binnen te lokken. In de Baarsjes is meer dan 40 procent van de bevolking allochtoon (veelal Turks of Marokkaans), maar van de 65 vaste medewerkers zijn er maar drie van Turkse afkomst.

Gisteravond, bijna aan het einde van het bezoek, waren alle leden van de delegatie uit Amsterdam het er roerend over eens dat kennis en begrip zeker waren toegenomen. Zo mochten ze met eigen ogen het onvergelijkbare talent van Turkije ervaren om liefde van buiten om te zetten in zelfhaat. Bij de Amsterdammers overheerste bewondering voor de Turken die, ondanks hun technische achterstand, door hun werklust en veegtechniek toch de straten iedere dag maar weer schoonhouden.

De Turkse media, die en masse in dit bezoek waren geïnteresseerd, zagen het anders. Even stonden die stil bij de `liefde' van Amsterdam voor Istanbul, om vervolgens de eigen politici er weer eens flink van langs te geven. Was het immers niet hun schuld dat Turkije technisch zo achterloopt bij het geavanceerde Amsterdam?

Niet alleen de Turkse autoriteiten zullen ietwat bedroefd zijn geworden zijn door het bezoek, ook de Turkse wijkverzorgers zelf slikten af en toe wel wat weg. Toen de kloffies uiteindelijk waren aangetrokken en Turken en Nederlanders gezamenlijk het vuil te lijf gingen, kwam het gesprek op de salarissen. Gisteravond konden de Amsterdammers zich niet meer precies herinneren wat hun Turkse collega's verdienden: was het nu 300 dollar of juist 300 miljoen Turkse lira, ongeveer 480 Nederlandse gulden? Het was in ieder geval beduidend minder dan het salaris van de Amsterdammers.

Maar dat waren slechts kanttekeningen in een voor het overige geslaagd bezoek, waar de vriendschap tussen de vuilniscontainers opbloeide. ,,Zonder dat je elkaar verstaat, begrijp je elkaar volkomen'', zo weet wijkverzorger André. ,,Ik heb er hier in Istanbul een grote broer bijgekregen.''

De Amsterdammers zeggen dat ze door het reisje bovendien hebben ontdekt waarom Turken niet zo'n trek hebben in de gemeentereiniging. Het wordt als vuil en zwaar werk gezien, dat laag op de ergonomische ladder staat. Maar hadden ze die ontdekking ook niet in Nederland kunnen doen?

En weten de mannen uit de Baarsjes na hun bezoek nu beter hoe `de' Turk in elkaar zit? Na enige reflectie concluderen de delegatieleden dat Turkije veel Europeser en moderner is dan ze dachten. Vooral een bezoek aan het hypermoderne Akmerkez-winkelcentrum, waar schatrijke, seculiere Turkse dames zonder hoofddoek winkelen, heeft indruk gemaakt.

Het waren zulke ervaringen waardoor de vuilnismannen uit de Baarsjes pas echt beseften dat veel Turken in Nederland van de `eerste' generatie van het platteland afkomstig zijn, en misschien net zo ver van de `stads-Turken' in Istanbul af staan als van Nederland. ,,Misschien dat we naar een boerendorp hadden moeten gaan, om de Turken van de eerste generatie echt te begrijpen'', vindt delegatielid Van Rheenen. De andere wijkverzorgers knikken driftig `ja'. Voor de Baarsjes bestaat `de' Turk uit `het' Turkije niet meer.

    • Bernard Bouwman