Vertrouwen

Kanselier Schröder heeft gewonnen én verloren. Gewonnen omdat hij in de Bondsdag het vertrouwen kreeg waarom hij had gevraagd. Verloren omdat de regerende coalitie zo wankel is gebleken, dat het onzeker is of zij heelhuids de eindstreep van volgend jaar herfst haalt. Duitsland toont zich formeel volwaardig lid van de coalitie tegen het internationale terrorisme. Door Schröder lijkt de Bondsrepubliek het verleden te hebben afgeschud. Maar schijn bedriegt. Het verzet van enkele dissidente Groenen werd weliswaar gebroken, maar de barst blijft duidelijk zichtbaar. Zelfs als het aanstaande congres der Groenen de coalitie niet verbreekt, zal het tussen de SPD en haar partner niet meer zijn zoals het geweest is.

Duitsland worstelt met deelneming aan internationale militaire interventies. De Tweede Wereldoorlog is de oorzaak van die worsteling. Na het einde van de Koude Oorlog kwamen de vredebewarende en vredehandhavende interventies; de Duitsers hadden er moeite mee. Zelf hadden zij hun hereniging met vreedzame middelen bereikt. Bij de gewapende, veelal etnische conflicten die hier dan daar uitbraken, wensten zij afzijdig te blijven. De bondgenoten reageerden met onbegrip. Duits pacifisme is bij hen in wezen populair, maar dat pacifisme mag niet leiden tot afzijdigheid bij het aangaan van gezamenlijke verplichtingen.

Geleidelijk aan slaagde de Bondsrepubliek erin haar aversie tegen meedoen aan militaire operaties in het belang van de wereldvrede te overwinnen. De rechtse partijen slaagden daarin als eerste, links volgde. Maar de Groenen, van oorsprong een partij met een sterk pacifistische inslag, raakten meer en meer verdeeld sinds zij, aangevoerd door Joschka Fischer, tot de regering van Gerhard Schröder waren toegetreden. Het omgaan met de macht lukte vele partijleden en -vertegenwoordigers slechts met mate. Bij de interventie in Macedonië kon het leidende koppel, Schröder en Fischer, de rijen nog gesloten houden. Duitsland voert momenteel zelfs het bevel over de bescheiden internationale troepenmacht die toezicht houdt op de uitvoering van het vredesakkoord met de Albanese minderheid.

Duitse deelneming aan de oorlog in Afghanistan, hoe indirect de bijdrage van Berlijn ook is, dreigde echter een brug te ver te worden. Acht leden van de Bondsdagfractie van de Groenen verklaarden zich tegen, ook binnen de SPD bestond verzet. Schröder op zijn beurt weigerde steun te aanvaarden van de oppositie van liberalen en christen-democraten. Hij stelde de vertrouwenskwestie om de roodgroene partners tot eenheid te dwingen. De kanselier gokte en won. Zijn tactiek overtuigt, zijn strategie wekt twijfels. De binnen de coalitie gebleken verdeeldheid is niet opgeheven. De episode is afgesloten met een vraagteken.