Schouderklopjes en lacunes

In de hersengymnastiek over de toekomst van de Europese Unie duikt wel eens de vraag op hoe het zal gaan als Malta het roulerende voorzitterschap te beurt valt. Niets ten nadele van Malta, is dan meestal de reactie, maar zou dat niet een geschikt moment zijn om dit onderdeel van het EU-bestuursmodel te herzien?

In de wachtkamer van de EU blaast Malta zijn bescheiden deuntje mee. Tot tevredenheid van de Europese Commissie, die deze week opnieuw vaststelde dat de kleinste EU-kandidaat met de grootste bevolkingsdichtheid goede vorderingen maakt. Dat slaat dan op de economische en bestuurlijke aanpassingen die Brussel noodzakelijk acht voordat Malta bij de EU mag. Met Cyprus, Slovenië en Tsjechië hoort het eiland – in werkelijkheid vijf eilanden: Malta, Gozo, Comino, Cominotto en Filfa – tot de koplopers in de race om het lidmaatschap.

Dat betekent niet dat Malta er al bijna is, want de Commissie somt temidden van alle schouderklopjes nog een indrukwekkende reeks tekortkomingen op. De belangrijkste liggen op het terrein van de jacht (op vissen en vogels) en het milieu (afvalverwerking). Maar ook het fiscale regime (te veel vrijstellingen in de btw-heffing en onevenwichtigheden in de inkomstenbelasting) en de sociale zekerheid zijn nog niet op EU-peil. Verder laat ook op Malta het kaliber van bestuur en rechtspraak te wensen over. Ten slotte spoort de Commissie de Maltese regering aan meer vaart te zetten achter liberalisering van de economie en sanering van verlieslijdende overheidsactiviteiten (scheepsbouw). Zelf wil Malta graag toestemming van Brussel om (tweede) woningen voor buitenlanders te beperken (`eigen volk eerst').

De voormalige Britse kroonkolonie Malta werd in 1964 onafhankelijk. Toen de regring-Mintoff tien jaar later de onafhankelijke Repubblika ta'Malta uitriep, gold het als semi-ontwikkelingsland. Het afgelopen decennium maakte het eiland een spectaculaire groei door, op basis waarvan de huidige conservatieve regering van premier Eddie Fenech Adami de EU-sprong wil wagen. In peilingen steunt de helft van de bevolking dat streven; een kwart wijst het af.

Een Europese Unie die zich uitstrekt van de Atlantsiche Oceaan tot de Oeral wordt meer en meer een politieke realiteit, commentarieerde The Times of Malta deze week naar aanleiding van het Commissie-rapport. ,,Dat Malta een integraal onderdeel van dit historische proces moet zijn, spreekt vanzelf.''

Derde deel in serie EU-kandidaten die in de krant van 15 november begon.

    • Joop Meijnen