Crisis dreigt tussen Libanon en Amerika

Washington wil dat Libanon Hezbollah aan banden legt. Maar de regering in Beiroet piekert er niet over.

Toen Hezbollah-voorman Hassan Nasrallah afgelopen weekeinde dreigde met een nieuwe burgeroorlog, doorbrak hij daarmee een van de belangrijkste taboes in Libanon. Want elf jaar na het eind van de bloedige burgeroorlog is het woord zelf al uit den boze: Libanezen hebben het eufemistisch over al-ahdath, de gebeurtenissen. Laat staan dat een vooraanstaand politicus als Nasrallah, wiens fundamentalistische beweging negen zetels heeft in het Libanese parlement, zo maar kan schermen met een nieuwe burgeroorlog.

Waarom uitte de doorgaans behoedzaam opererende Nasrallah dit dreigement? Nasrallahs beweging heeft behalve een politieke tak, een eigen satelliettelevisie- en radiostation en een wijdvertakt netwerk van scholen en klinieken ook een gewapende vleugel. Deze voerde in de jaren negentig een dermate succesvolle guerrillastrijd tegen Israël, dat dit land zich vorig jaar mei na een bezetting van meer dan twintig jaar terugtrok uit het zuiden van Libanon. Maar door die verrichtingen van zijn gewapende arm beladde Hezbollah al jaren geleden ook op de Amerikaanse lijst van terroristische organisaties.

In de strijd tegen terreur hebben de Verenigde Staten Libanon nu gevraagd de tegoeden van Hezbollah te bevriezen. Zo niet, dan volgen sancties. De Amerikaanse dreigementen komen op een moment dat de Libanese economie in de diepste crisis zit sinds het einde van de burgeroorlog.

,,De Libanese regering zal de Amerikanen nooit hun zin geven'', zegt Paul Salem, politiek analist en directeur van de zeer vooraanstaande Fares Foundation in Beiroet. ,,De Libanese bevolking ziet Hezbollah als een bevrijdingsbeweging. De Verenigde Naties hebben officiële ontmoetingen gehad met Hezbollah, net als de VS.'' Ook de regionale krachten zullen zoiets niet toestaan, vervolgt Salem, een verwijzing naar de dominante rol die Syrië in Libanon speelt. Damascus heeft Hezbollah altijd actief gesteund.

Zowel Hezbollah als de VS zaten na 11 september klem, meent Salem. Na de schok van de aanslagen in New York en Washington moest de Amerikaanse regering laten zien dat zij tough on terror was. ,,En aangezien de Israëllobby in de Amerikaanse politiek en media Hezbollah altijd succesvol heeft gepresenteerd als een terroristische organisatie, moest men op een zeker moment bijna wel handelen.'' Dit maakte het voor Hezbollah noodzakelijk om juist operaties uit te voeren, om te onderstrepen dat het geen terreurbeweging is. Dus ging Hezbollah door met aanvallen op Israëlische soldaten in een stukje land op de door Israël bezette Hoogvlakte van Golan, waarvan Hezbollah claimt dat het Libanees is. Deze militair bescheiden operaties, een paar granaten of raketten, noopten de VS, onder druk van de Israëllobby in het Congres, vervolgens tot nieuwe stappen tegen Hezbollah.

Het is een kwestie van definitie, zegt Salem. Tot mei 2000 hield Israël het zuiden van Libanon bezet. Hezbollah voerde tegen die bezetting een guerrilla. Het maakte daarbij misschien gebruik van de methodes van terroristen, zelfmoordaanslagen, maar het doel was bevrijding van bezet gebied. Dat is een internationaal erkend recht. Daarbij kwam dat Hezbollah enkel soldaten aanviel in Zuid-Libanon, zegt Salem, en alleen burgers in Noord-Israël bestookte wanneer eerst Libanese burgerslachtoffers waren gevallen bij Israëlische aanvallen. ,,Israël heeft altijd behendig ieder gewapend verzet tegen de bezetting van Arabisch land, weten voor te stellen als terrorisme,'' aldus Salem. Wat betreft de beschuldigingen dat Hezbollah tijdens de burgeroorlog aan terrorisme deed, zegt Salem: ,,Voor de betrokkenheid van Hezbollah is nooit hard bewijs geleverd. Het gaat om individuen die op dit moment niet in Libanon verkeren.'' Libanezen vinden overigens dat de burgeroorlog geheel los staat van de aanslagen in Amerika, die ook hier vrijwel unaniem zijn veroordeeld.

Salem hoopt niet dat het werkelijk komt tot Amerikaanse sancties of erger tegen Libanon. Ook de VS en Israël hebben veel te verliezen bij instabiliteit in Libanon. Nasrallah's dreigement was volgens Salem dan ook meer bedoeld voor zijn eigen achterban. De hoop in Beiroet is dat de militaire campagne in Afghanistan nu snel ten einde komt, en dat de Amerikaanse regering ,,de werkelijke kwestie'' aanpakt, namelijk het Israëlisch-Arabische conflict. Salem: ,,Zolang Israël de bezette gebieden in Gaza, de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Golan niet teruggeeft, zullen er altijd verzetsbewegingen zijn.''

    • Joris Luyendijk