AFSCHAFFEN VAN LUCHTWEGEN MAAKT LUCHTRUIM VEILIGER

Het vliegverkeer kan veel veiliger en efficiënter door piloten zelf hun weg door het luchtruim te laten kiezen. Dit concludeert ir. Jacco Hoekstra die op 6 november promoveerde aan de TU Delft. Hoekstra onderzocht het zogeheten Free Flight-concept als alternatief voor het huidige systeem van centrale luchtverkeersleiding vanaf de grond.

In het Free Flight-concept kunnen piloten zelf kiezen voor de kortste route naar hun bestemming. Ze hoeven daarvan slechts af te wijken als een ander toestel hun koers kruist. Alle vliegtuigen zijn in dit concept voorzien van apparatuur waarmee zij digitaal hun positie uitzenden. De piloot volgt op een beeldscherm waar de anderen in de buurt zich bevinden en kan zelf voldoende afstand houden. Een computersysteem (het Airborne Separation Assurance System) waarschuwt de piloot als toestellen elkaar te dicht dreigen te naderen en geeft advies over aanpassing van de koers.

Hoekstra en zijn medewerkers lieten piloten in simulatoren vliegen waarin het Free Flight-concept werd nagebootst. Aanvankelijk dachten ze dat het alleen geschikt zou zijn voor relatief rustige delen van het luchtruim. Het tegendeel bleek waar. Nu de piloten de situatie zelf in de hand hadden en niet afhankelijk waren van de aanwijzingen van de verkeersleider, ervoeren zij het luchtruim als minder druk. Zelfs toen luchtverkeer werd gesimuleerd dat veel intensiever was dan het drukste luchtruim boven Europa, hadden de piloten nog altijd de indruk in een rustig luchtruim te vliegen.

In het huidige vliegverkeerssysteem volgen piloten de aanwijzingen op van de verkeersleider. Deze loodst alle vliegtuigen via een overzichtelijk netwerk van `luchtwegen' door een bepaalde sector. De vliegtuigen vliegen zo dus zelden de kortste weg. Bovendien zit er een maximum aan het aantal vliegtuigen dat zich in een sector mag bevinden. De luchtwegen zitten overvol met vele vertragingen tot gevolg. Volgens Hoekstra heeft het Free Flight-systeem in de simulaties bewezen dat het de capaciteit van het luchtruim beter kan benutten. Bovendien is het volgens de promovendus veel veiliger dan het huidige grondcontrolesysteem. Pas als beide piloten van twee toestellen die op elkaar afvliegen de waarschuwingen negeren, ontstaat er een gevaarlijke situatie. Nu is al het luchtverkeer nog in handen van één verkeersleider: als zijn computer uitvalt, zijn meteen alle vliegtuigen in gevaar.