73 Schotland

Phileas Fogg deed het in 80 dagen, `Nessie' in 80 komkommerkranten. De Achterpagina gaat in 80 hits de wereld rond. Vandaag de 73ste stop: Schotland.

Nazareth. Zo heette een van de twee Schotse popgroepen die ooit nummer 1 stonden in de Nederlandse Top 40. De andere was Middle of the Road, bekend van de hits `Sacramento' en `The Talk of All USA'. Het patroon is duidelijk: Schotten noemen zich niet naar hun eigen land (de hitgroep Texas komt ook gewoon uit Glasgow) en ze wijden er bij voorkeur ook geen liedjes aan. Caledonia cantat, denk maar aan Rod Stewart of Belle and Sebastian, maar niet over de Hooglanden, de lochs en de glens. Dat is het terrein voor toeristen en buitenlanders.

Zo bereikte de Band Zonder Naam, die in de afgelopen 35 jaar twee dozijn vakantiehits maakte, in 1978 de tweede plaats met een liedje dat was genoemd naar een Schotse heldin: `Lady McCorey'. Nooit te beroerd om het succes te herhalen, brachten de Volendammers in februari 1980 het Schots geïnspireerde `Pearlydumm' uit, een half jaar later `Rockin' The Trolls' (waarin een Schotse zeeman de hoofdrol speelde), en een jaar daarna `The Old Calahan'. De folkachtige levensliedjes haalden altijd weer de top vijf – en als leadzanger Jan Keizer niet zo graag zijn schriftelijke cursus Romaanse talen in praktijk had willen brengen (`La saison Française', `La primavera', `Quiereme mucho') dan had BZN nu nog steeds gezongen over ruige richels en mistige meren.

`Pearlydumm' stond een weekje nummer 1; de grootste hit over het Schotse landschap werd niet gezongen door een Nederlander, maar door de Noord-Engelse import-Schot Paul McCartney. Met de kersthit `Mull Of Kintyre' (1977) bracht hij niet alleen een ode aan het schiereiland waar hij al jaren een boerderij had, maar gaf hij naar eigen zeggen ook een volkslied aan Schotland. Sir Paul, toen nog niet geridderd, was kennelijk vergeten dat zijn aangenomen vaderland – naast het `God Save The Queen' van het Verenigd Koninkrijk – al een volkslied had: `Auld Lang Syne'. Dit afscheidslied, dat traditioneel bij Oud en Nieuw wordt gezongen, bestaat uit een eeuwenoud Schots wijsje met een tekst van de achttiende-eeuwse dichter Robert Burns. Het weerhield Cliff Richard, een andere Sir, er overigens niet van de melodie te misbruiken voor zijn recente `Millennium Prayer'; een goede traditie, want de ongeridderde André Hazes had zoiets ook al gedaan, toen hij in 1988, na het door Nederland behaalde Europees kampioenschap voetbal, de tekst van `Auld Lang Syne' had vervangen door het grammaticaal vernieuwende `Wij houden van Oranje/ om zijn daden en zijn doen.'

Met `Mull Of Kintyre' (`mull' is `kaap') wilde Paul McCartney Schotser zijn dan de Schotten, en dus zong hij dat hij niets mooier vond dan mist uit zee en herten in de glen; want West-Schotland, dat is `smiles in the sunshine and tears in the rain.' Voor McCartneys begeleidingsgroep Wings, bestaande uit vrouw Linda en Denny Laine, was niet veel méér weggelegd dan een welgemeend `lalalala' aan het eind van het liedje. Bovendien liet de dichter middenin zijn ballade The Campbelltown Pipe Band opdraven, voor een nummertje doedelzakmuziek waarvan zelfs het Monster van Loch Ness geen brood lustte.

Het werd een doorslaand succes. Of het nu kwam doordat McCartneys volksliedje de juiste stemmige sfeer uitstraalde, of doordat het platenkopend publiek na zeven weken `Smurfenlied' van Vader Abraham wel eens iets anders aan de top van de hitparade wilde horen – `Mull Of Kintyre' werd de grootste kerst- en nieuwjaarshit sinds tijden. Vijf weken stond het nummer 1, terwijl iedere geestelijk gezonde popfan er al na een paar keer luisteren meer dan genoeg van had. Diskjockeys die de Top 40 presenteerden, spaarden hun luisteraars door alleen nog maar de B-kant van de Wings-single te draaien; maar dat werkte averechts, want de aanstekelijke rock'n'roll van `My Girls' School' lokte weer nieuwe kopers naar de winkel.

Onverdraaglijke hits zijn net als burgeroorlogen: ze moeten uitwoeden. Toen `Mull Of Kintyre' na een paar maanden definitief uit de hitparade verdween, waren er wereldwijd tien miljoen exemplaren van verkocht. De reputatie van Paul McCartney, toch al niet florissant in de late jaren zeventig, was geheel naar de filistijnen. Zelfs zijn grootste fans waren pas jaren later bereid hem te vergeven. Want echt, hij wist niet wat hij deed.

    • Pieter Steinz