Opium

`Sport is opium voor het volk', ving ik eens op. Het was vrij naar Karl Marx, die had gezegd dat geloof opium voor het volk is. Het is interessant om te kijken naar de rol van religie in de sport, want indirect werd die link gelegd. De klassieke Olympische Spelen waren een religieus festival, georganiseerd ter ere van Zeus. De Spelen en drie andere toernooien waren belangrijke gebeurtenissen voor de oude Grieken. Iemand die de eerste prijs won steeg in aanzien. Daarmee steeg ook zijn startgeld voor niet-religieuze toernooien – om meteen een eind te maken aan het idee dat de klassieke Spelen niets met geld te maken hadden.

Geef het volk brood en spelen. Met die opmerking verplaatsen we ons naar het Romeinse Rijk. Het werd als een sport beschouwd om te kijken naar christenen die voor de leeuwen werden gegooid. Of naar gevechten tussen gladiatoren. Bloederige gebeurtenissen, in ieder geval, die enkele eeuwen later niet meer werden toegestaan. `Het gewelddadige karakter hiervan ging tegen de fundamenten in van de joods-christelijke ethiek', meldt de `Encyclopedia of British Sport'. In die tijd werden ook de Spelen verboden, die pas in 1896 opnieuw werden georganiseerd.

Opkomst en ondergang van de klassieke Spelen werden dus veroorzaakt door godsdienst. Het grappige is dat huidige discussies over de ethiek van de sport vaak onbewust teruggrijpen naar deze joods-christelijke waarden. Waarom zouden mensen er niet vrijwillig voor mogen kiezen tot bloedens toe te worden mishandeld? Het zijn wellicht die christelijke waarden die we hoger aanslaan dan het principe van eigen keuze. Natuurlijk zien we ook in Nederland de religie opduiken als we praten over sport. `De groeiende populariteit van het voetbal honderd jaar geleden heeft misschien de positie van de kerk ondermijnd', luidde mijn stelling een paar jaar geleden in het Gemeentearchief Rotterdam. Er is een verband tussen kerk en sport. Kijk alleen maar naar de tijden waarop voetbalwedstrijden vroeger werden gespeeld: zaterdagavond of zondagmiddag half drie. In het eerste geval hebben we meestal te maken met een club uit een omgeving waar zondagsrust heilig is (geweest). Een dag later spelen betekende lege tribunes en achtervolgingen met hooivorken. En zondagmiddag half drie was ruim na afloop van de mis. Iedereen weer tevreden en wie weet had het volk dan eindelijk toch zijn opium.

jurryt@xs4all.nl

    • Jurryt van der Voorn