OM kende feiten bouwfraude niet

Het openbaar ministerie is tot een schikking met de bouwers van de Schipholspoortunnel overgegaan zonder dat de exacte aard en omvang van de mogelijk gepleegde strafbare feiten waren vastgesteld.

Zo heeft het OM ,,nooit zelf in een onderzoek vastgesteld of de bedrijven die de Schipholtunnel bouwden wederrechtelijk voordeel hebben gehad''. Bovendien heeft het OM ,,ingestemd met het verzoek van de bedrijven de omvang van het wederrechtelijke voordeel niet meer te zullen uitzoeken'', aldus advocaat A.J.N. van Stigt van Strukton. Het OM bevestigt deze gang van zaken, aldus persofficier in Haarlem J. Hartjes.

Van Stigt voerde de laatste anderhalf jaar de onderhandelingen met het OM over een schikking na de fraude bij de Schipholtunnel. Die schikking behelst een boete van 1 miljoen gulden voor elk van de drie bedrijven (naast Strukton ook HBG en de combinatie KSS) wegens valsheid in geschrifte. Daarnaast dragen de bedrijven 20 miljoen bij aan de 50 miljoen die de NS aan Verkeer en Waterstaat heeft terugbetaald wegens ten onrechte genoten subsidie.

Minister Korthals (Justitie) noemde de schikking deze week ,,verantwoord''. Zijn woordvoerder benadrukte vanochtend echter dat hij niet is geïnformeerd over de inhoud van de onderhandelingen tussen OM en de bedrijven. Gisteren is de minister in de Tweede Kamer per motie opgedragen alsnog vervolging af te dwingen. De Kamer meent dat de bedrijven, nu zij hebben beaamd voor 29,1 miljoen valse facturen te hebben geschreven, voor de rechter hadden moeten worden gedaagd.

Volgens Korthals is met de schikking een resultaat geboekt dat op zitting waarschijnlijk slechter zou uitvallen. De Kamerleden Van Gijzel (PvdA) en Leers (CDA) reageren verontwaardigd op het nieuws dat de schikking werd getroffen zonder dat het OM een exact zicht op de feiten had. ,,Ik kan mijn oren niet geloven'', aldus Leers. [Vervolg BOUWFRAUDE: pagina 6]

BOUWFRAUDE

'NS tevreden met 20 miljoen'

[Vervolg van pagina 1] In een rapport van KPMG Forensic Accounting was al in 1999 bevestigd dat de bedrijven voor 29,1 miljoen gulden valse facturen hadden ingediend. Ook bleek dat ze door inkoopkortingen en efficiencywinsten hun kosten verlaagden buiten kennis van Verkeer en Waterstaat. Om die reden vorderde minister Netelenbos in 2000 80 miljoen gulden van NS terug, wat ze later verlaagde tot 65 miljoen. Nadat het OM in Haarlem het opsporingsonderzoek medio vorig jaar sloot, werd echter duidelijk dat de fiscale politie Fiod niet had bepaald hoe groot het wederrechtelijke voordeel voor de bouwers was, aldus Van Stigt. ,,Het OM zei: wij dénken dat er wederrechtelijk voordeel is geweest. Ik heb geantwoord: bewijs dat maar via een onderzoek. Maar dat heeft het OM nooit gedaan.''

Volgens Van Stigt heeft het OM ingestemd met het verzoek dat onderzoek ook niet te zullen uitvoeren nadat de bedrijven een `minnelijke schikking' met NS overeenkwamen. ,,Strukton en HBG hebben dit jaar aangegeven dat zij bereid waren ieder 10 miljoen gulden te betalen aan de NS. In reactie daarop heeft het OM op ons verzoek toegezegd: in dat geval zien wij af van een onderzoek om de exacte omvang van het wederrechtelijk verkregen voordeel vast te stellen. Hier zijn wij het afgelopen februari al over eens geworden. Daarna is alleen nog gesproken dat de zaak geseponeerd werd ofwel zou worden afgedaan met een boete van 1 miljoen per bedrijf.''

Persofficier Hartjes zegt dat hiertoe is overgegaan omdat het OM, anders dan via de valse facturen, geen indicaties van wederrechtelijk voordeel had. ,,Bovendien bleek de benadeelde partij, NS, tevreden met de 20 miljoen gulden. Dat was voor ons reden om in principe toe te zeggen dat wij de omvang van het wederrechtelijk voordeel niet meer zouden onderzoeken.'' Van Stigt beaamt dat met dit resultaat is bereikt dat het OM nooit een afdoende verklaring zal kunnen geven voor de reden van het gebruik van valse rekeningen à 29,1 miljoen gulden. De bedrijven hebben eerder aangegeven dat zij deze schreven om hun winsten in de tijd naar voren te halen. Maar Van Stigt bevestigt dat hiervoor geen valse rekeningen nodig waren. ,,Dat had ook zonder gefingeerde facturen gekund. Dus nu kunnen we alleen zeggen: we wéten niet waarom die facturen er waren. Ik begrijp wel dat hiermee vervolging wegens valsheid in geschrift mogelijk was geweest.''

De bedrijven vinden dat ze de valse facturen strikt genomen niet nodig hadden. In het contract dat Strukton, HBG, KSS en de NS sloten is volgens hen geen plafond voor de winst afgesproken. ,,De bedrijven hebben een ongebruikelijk hoge winst geboekt maar nergens in het contract staat dat dit niet mag. Dan had de opdrachtgever een contract op basis van nacalculatie moeten maken. Maar in dit contract hebben de bedrijven het risico op zich genomen dat het project mogelijk met verlies zou eindigen. Dan zou het departement ook niet zijn bijgesprongen. Dus men moet achteraf niet klagen dat de winst zo hoog was.''

Van Stigt voerde de onderhandelingen samen met C. Waling namens HBG. Waling geeft geen commentaar. Van Stigt: ,,Als je in je onderzoek niet hebt kunnen bewijzen dat er een wederrechtelijke voordeel was, en zoja, hoe groot het was, en je haalt er een restitutie van 20 miljoen uit plus de maximale boete, dan is dat niet slecht.''