DiCorcia groot observator met simpele middelen

Op de internationale fotobeurs Paris Photo zijn honderd galerieën uit veertien landen vertegenwoordigd. Philip-Lorca diCorcia steekt er bovenuit met zijn fotoserie `Heads'.

Philip-Lorca diCorcia. Onontkoombare naam tegenwoordig. Sinds een jaar of vier is zijn werk op iedere biënnale of kunstbeurs te zien. Terecht, bewijst opnieuw de stand van de Parijse galerie Almine Rech op de afgelopen woensdag geopende vijfde editie van de internationale fotobeurs Paris Photo. Iedere keer blijkt diCorcia zijn thema - de mens in een stedelijke omgeving - met behoud van zijn signatuur te kunnen vernieuwen, uitdiepen, verbreden. Zijn laatste serie Heads is weer even adembenemend mooi (en onbetaalbaar) als de vorige.

Werd diCorcia bekend met heldere beelden van menigten, waarin kunstmatig licht éen of twee figuren er uitspringen, hij focust nu nog scherper. In Heads gaat het opnieuw om één of twee gezichten, maar het zijn nu – waarschijnlijk van grote afstand genomen – close-ups en de context is vaag. Het heldere gedeelte van het beeld contrasteert op een veelbetekenende manier met het onheldere deel. Eén foto toont bijvoorbeeld het wat gramstorige gezicht van een blanke zakenman, haastig op weg van de ene naar de andere afspraak, met op de voorgrond, gedeeltelijk het zicht op de zakenman benemend, het korrelige, vage silhouet van een zwarte homeboy.

Veelbetekenend, maar wat is de betekenis van het beeld? Dat hangt af van het oog dat ernaar kijkt. De éen zal er raciale en sociale spanning in zien, de ander juist vreedzame coëxistentie. Het kan ook een nuchtere constatering zijn. Het is die intrigerende want geheimzinnige maar tegelijkertijd glasheldere ambivalentie, die diCorcia een groot observator en een belangrijk documentarist van zijn tijd maakt.

Opvallende kwaliteit van diCorcia is ook dat zijn middelen zo simpel zijn: gewoon een camera en licht. En gewoon mensen, in een situatie die we allemaal kennen en waarin we ons allemaal regelmatig bevinden. En desondanks toch herkenbaar als een `diCorcia'. Vergelijk dat eens met het werk van Eva & Adele, het kaalkoppige campy verkleedpartij-duo. Of de grappig-bedoelde poses van voluptueuze vrouwen in volkse omgeving van Katharina Bosse. Of de honderdduizend, zogenaamd allemaal even originele maar vooral toch verschrikkelijk geforceerde manieren om het menselijk lichaam te fotograferen.

Er zijn op deze Paris Photo, groter dan ooit, honderd galerieën aangetreden uit veertien landen. Zes uit Nederland tegenover zeven uit Groot-Brittannië en elf uit de VS. De creativiteit van kunstenaars legt het af tegen de frequentie van de beurs: veel nieuws is er niet te zien, heel veel is bekend van vorige jaren of andere beurzen. Misschien is een tendensje dat de computermanipulatie op haar retour lijkt: dat hetzelfde effect bereikt kan worden met het aloude masker toont Jean-Pierre Khazem bij galerie Emmanuel Perrotin en overigens ook in zijn Diesel-reclames.

De verrassing moet verder komen van de soms lage prijzen van een enkele grootheid. De Mannequin van Emile van Moerkerken, een prachtig surrealistisch opgetuigd beeld van een starre pop, in de stijl van de jaren dertig en duidelijk overeenkomsten vertonend met het werk van Hans Bellmer en Pierre Molinier is zomaar voor een schamele 1.500 gulden te koop (en reeds verkocht) bij Galerie 1900-2000. Ook aardig is dat Galerie F+A Paviot tegen het toenemende geweld van het formaat weerstand biedt met de tentoonstelling Small is beautiful. Foto's ter grootte van een forse postzegel, veelal van onbekende makers, maar er zitten juweeltjes tussen.

Paris Photo tot 18/11, van 11u00 tot 20u00. Le Carrousel du Louvre, 99 Rue de Rivoli, Parijs. Metro : Palais Royal/Louvre. www.parisphoto-online.com