Cypriotenvoetbal op het Damrak

Bestuurders van Vendex en ING deden transacties die geld opleveren bij een dalende beurskoers van hun werkgever. Wat is hun verborgen agenda?

Voor de Nederlandse voetbaltrainer Henk Houwaart was het deze week reden om op te stappen bij een Cypriotische voetbalclub: het notoire gokgedrag van de spelers op hun eigen wedstrijden. Vijf jaar geleden baarden spelers van het nationale elftal van Cyprus al eens opzien door te gokken op een verlies van het eigen team.

Paradoxale financiële belangen zijn niet voorbehouden aan de Cypriotische voetbalcompetitie. Een bestuurder van winkelketen Vendex KBB en een collega bij bank-verzekeraar ING hebben dit jaar opties verkocht waardoor een gelijkblijvende of dalende beurskoers van hun werkgever geld in het laatje brengt. Voor zover via de Stichting Toezicht Effectenverkeer te achterhalen is, zijn de transacties gedaan om het aandelenbezit van de bestuurders te verzekeren tegen een koersval. Dat getuigt niet van veel vertrouwen in het eigen bedrijf.

Op 10 april dit jaar kwam het concern Vendex KBB met een voorzichtige winstprognose. ,,Als er geen fundamentele economische veranderingen plaats hebben [...] verwachten we dat omzet en bedrijfsresultaat verdere groei zullen tonen.'' Directeur J. Holtel van Vendex' speciaalzaken hecht kennelijk weinig waarde aan het vooruitzicht. Twee weken na de prognose dekt de directeur van Vendex zich in tegen een koersdaling van zijn werkgever.

Voor veel beleggers is het feit dat bestuurders hun stukken in het bedrijf verkopen al een signaal om eveneens afscheid te nemen van hun aandelen. Bedrijven streven er met aandelenbeloning van de directie naar de belangen van de bestuurders parallel te laten lopen aan die van de aandeelhouders.

Volgens Marcel Spaans, specialist in optiebeloningssystemen bij internationeel adviesbureau Towers Perrin, zijn optieregelingen er juist voor bedoeld om de betrokkenheid van de werknemers bij het bedrijf te vergroten en hen te prikkelen tot betere prestaties. Dat wordt met het afdekken van het neerwaarts risico juist doorbroken. ,,Afdekken is onwenselijk. Dat gaat regelrecht in tegen de aanbevelingen van VNO-NCW en het Nederlands Centrum voor Directeuren en Commissarissen.'' De werkgevers hebben een adviescode ontwikkeld voor hun achterban hoe om te gaan met optieregelingen in reactie op de maatschappelijke discussie over optiebeloning in het Nederlandse bedrijfsleven. ,,Deze aanbevelingen hebben weliswaar geen wettelijke status, maar hebben wel groot gezag'', aldus Spaans.

J. Holtel van Vendex en A. Buurmans van ING schreven call-opties met uitoefenprijzen die in de buurt lagen van de koers op het moment van verkoop. Het is onduidelijk of dit één op één afdekking betrof van aandelen en of er op die aandelen nog een verkoopverbod rust. Met de handelwijze van de bestuurders kunnen in theorie verkoopverboden worden omzeild of constructies worden gemaakt waarmee opties te gelde worden gemaakt terwijl deze officieel nog niet uitoefenbaar zijn. Veel bedrijven hanteren juist periodes van drie jaar waarin opties nog niet kunnen worden verzilverd om bestuurders aan het bedrijf te binden. Het wordt al snel onduidelijk hoe en waar de financiële belangen van bestuurders liggen als zij gaan handelen zoals de bestuurders van Vendex en ING.

Uit onderzoek in de Verenigde Staten blijkt dat bestuurders hun aandelen dalingbestendig maken vlak na een snelle koersstijging van hun aandeel of voorafgaand aan grillige bewegingen van de beurskoers van hun werkgever of slecht-nieuwsberichten.

Directeur P.P.F. de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters lijkt het logisch dat het Nederlandse bestuurders verboden wordt in hun arbeidscontract tegen hun eigen aandeel te speculeren. ,,Dat heb ik in Nederland ook nog nooit gezien. Als het voor de afdekking van aandelenportefeuilles is, is het een ander verhaal. Maar het einde is zoek als mensen gaan profiteren van koersdalingen van bedrijven waar zij zelf bestuurder zijn. Daar durf ik wel een juridische procedure voor te volgen.''

    • Jeroen Wester