Aids ligt nog steeds gevoelig in China

Voor het eerst werd er deze week in China geconfereerd over aids. Een seropositieve man mocht in bijna gedoofd licht op gedempte toon zijn verhaal doen.

Op het groene uniform van de hoge militair prijken twee rode aids-lintjes. Vanaf het podium heeft hij zicht op een immens geel opblaas-condoom – met zonnebril – in de zaal. De militair is uitgenodigd ter opluistering van de eerste Chinese conferentie over aids, eerder deze week.

Aids begint in China epidemische vormen aan te nemen. De Chinese minister van Volksgezondheid Zhang Wenkang, die de conferentie officieel opende, schat het aantal besmettingen met hiv in China op meer dan 600.000. Dat aantal is in de eerste helft van dit jaar met 67 procent toegenomen.

Unaids, de overkoepelende organisatie die de aidsprogramma's van de VN en de Wereldbank coördineert, schat dat het aantal seropositieven in China aan het eind van dit jaar meer dan een miljoen mensen zal bedragen. Dat aantal loopt op tot tien miljoen als de overheid geen maatregelen treft. De Chinese overheid hoopt er met een budget van 100 miljoen dollar voor te kunnen zorgen dat het aantal seropositieven in 2010 onder de 1,5 miljoen blijft.

In de gang leunt een jongen in een snel gesneden zwart pak met een modieuze rode bril tegen de muur. Song Pengfei, die zich onder pseudoniem heeft ingeschreven voor deelname aan de conferentie, is activist. Hij staat te praten met een andere jongen. ,,Wij zijn vrijwel de enige seropostitieven hier. Ze willen ons er niet bij hebben. We weten pas sinds gisteravond laat waar deze conferentie precies wordt gehouden. Natuurlijk willen we meepraten over aids. We willen toegang tot de informatie die hier wordt verspreid.''

De twintigjarige Song, die besmet raakte via bloedtransfusie, wil een organisatie oprichten waar seropositieven elkaar leren kennen, informatie uitwisselen en om druk uitoefenen op de overheid. ,,Daarvoor krijgen we nooit toestemming van de Chinese overheid'', zegt hij.

Song is niet de enige die moeite heeft om toegang tot de conferentie te krijgen. In een ziekenhuis in Peking zitten zeven seropositieve boeren vast die speciaal voor de conferentie uit Henan zijn gekomen. Deze centraal-Chinese provincie kwam internationaal in het nieuws toen hele dorpen seropositief bleken te zijn, besmet door illegale praktijken van bloedbanken. De bloedbanken, die de boeren betalen voor hun donatie, hadden vooral interesse in bloedplasma. Na scheiding van het plasma werd wat er over was van het bloed verrijkt met een zoutmengsel en teruggebracht in de aderen van de boeren. Daarbij werd niet gelet op wie precies wiens bloed kreeg: al het van plasma ontdane bloed werd gemengd.

Bij de officiële openingsceremonie van de conferentie wordt gedanst. Meisjes zwaaien op het toneel met gloeistaafjes om sfeer te scheppen, een vrouw doet een melodramatische oproep om toch vooral begrip te hebben voor aidspatiënten. Dan dooft het licht: er verschijnt een seropositieve man op het toneel. De presentator vraagt de televisieploegen om geen opnamen te maken: ,,Aids ligt nog zo gevoelig in China dat u de anonimiteit van deze man niet in gevaar mag brengen'', zegt de presentator. Op gedempte toon doet de man zijn verhaal.

Schaamte en het gebrek aan openheid maken het moeilijk om de aids-epidemie in China binnen de perken te houden. Veel Chinezen weten niets van de ziekte, waardoor degenen die eraan lijden als paria's worden behandeld. Niemand laat zich zomaar op hiv testen, waardoor besmetting ongemerkt doorgaat en aids zich snel verspreidt van de risicogroepen naar brede lagen van de bevolking. De prostitutie is sterk toegenomen door een groeiend verschil tussen arm en rijk en door de groeiende mobiliteit. En slechts weinig prostituees gebruiken een condoom.

Grote afwezige op de conferentie is de gepensioneerde gynaecologe Gao Yaojie. Zij bracht de feiten over de besmettingen in Henan naar buiten en begon in haar eentje aan een aids-voorlichtingsprogramma. Kofi Annan wilde haar daarvoor een VN-prijs overhandigen, maar ze kreeg geen uitreisvisum. Volgens een van de organisatoren is ze wel uitgenodigd. ,,ze wilde niet komen. Ze zegt dat we het reis- en verblijfsgeld beter kunnen besteden aan haar patiënten.''

    • Garrie van Pinxteren