Ministers onder vuur om fraudezaak

De drie ministers die betrokken zijn bij de bouwfraudeaffaire lagen gisteren zwaar onder vuur van de Tweede Kamer tijdens een spoeddebat over de kwestie.

Minister Korthals (Justitie) moet van de Kamer de overeenkomst ongedaan maken die het openbaar ministerie heeft gesloten met drie bouwbedrijven die valsheid in geschrifte pleegden bij de bouw van de Schipholspoortunnel. Minister Jorritsma (Economische Zaken) wordt nalatig optreden van de toezichthouder NMa verweten bij het opsporen van eventuele frauduleuze praktijken bij aanbestedingen. En minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) moet onderzoek instellen naar mogelijke corruptie onder haar ambtenaren. De Kamer houdt de mogelijkheid achter de hand zelf parlementair onderzoek te doen als strafrechtelijk onderzoek te weinig oplevert.

Een Kamermeerderheid had gisteren geen goed woord over voor de manier waarop de drie aannemers die hebben gefraudeerd bij de aanleg van de tunnel door een schikking met justitie strafrechtelijke vervolging konden afkopen. Het openbaar ministerie maakte dinsdag bekend dat de drie – Hollandsche Beton Groep, NS-dochter Strukton en bouwcombinatie KSS – twintig miljoen gulden terugbetalen aan de NS, bovenop een boete van elk een miljoen gulden. NS zelf retourneert vijftig miljoen gulden aan Verkeer en Waterstaat. Volgens minister Netelenbos hebben de drie overigens wederrechtelijk voordeel genoten van circa tachtig miljoen gulden.

PvdA-woordvoerder Van Gijzel wil dat Korthals via een procedure bij het Gerechtshof het schikkingsvoorstel alsnog ongedaan maakt. Alleen zo'n procedure biedt de mogelijkheid om sepotbesluiten van het openbaar ministerie terug te draaien. Korthals voelt daar niets voor. Ook een motie om de drie bedrijven op een zwarte lijst te plaatsen vond geen genade in de ogen van de minister, die nadelige gevolgen voor de werkgelegenheid zei te vrezen. [Vervolg BOUWFRAUDE: pagina 3]

BOUWFRAUDE

'De overheid verliest steeds meer terrein'

[Vervolg van pagina 1] De betrokken bouwconsortia ontlopen door de deal niet alleen strafrechtelijke vervolging. Ze zouden na een vonnis ook het risico gelopen hebben dat ze van deelname aan aanbestedingsprocedures worden uitgesloten, omdat een strafblad een van de weinige uitsluitingsgronden is bij dergelijke procedures.

In de zaak die aan het licht is gebracht door ex-directeur Bos van het Groningse bouwbedrijf Koop Tjuchem, lieten de ministers Korthals en Netelenbos weten dat aan hen via Van Gijzel twee namen zijn doorgegeven van ambtenaren van Rijkswaterstaat die betrokken zouden zijn bij fraudepraktijken. Een van die namen betrof geen ambtenaar, maar een werknemer van een bouwbedrijf. De andere naam betreft wel een ambtenaar, zo bevestigde een woordvoerster van Netelenbos vanochtend. De Rijksrecherche heeft dat dossier in onderzoek.

De minister verzette zich gisteren tegen het beeld dat er op haar departement op grote schaal gefraudeerd zou worden. Vanaf 1994 zijn 17 ambtenaren betrapt op onregelmatigheden. In twaalf gevallen heeft dat tot ontslag geleid, aldus de minister.

Ook de manier waarop de kartelpolitie NMa geopereerd heeft, stuitte op kritiek van de Tweede Kamer. Aanleg van de HSL-lijn pakt 10 procent duurder uit door gebrek aan marktwerking, zo hield CDA-woordvoerder Leers de minister voor. ,,Dat moet toch voldoende signaal zijn om alert te zijn.'' Volgens Leers heeft de provincie Groningen vorig jaar tevergeefs een beroep op de NMa gedaan om verdachte praktijken bij een aantal bouwprojecten te onderzoeken. Daarbij kwam na inschrijving telkens dezelfde aannemer met de goedkoopste offerte uit de bus. Volgens Jorritsma heeft NMa bij een inschrijving onderzoek gedaan, maar kwam het betrokken bedrijf bij die inschrijving niet als goedkoopste uit de bus.

De minister erkende wel dat de overheid steeds meer terrein verliest ten opzichte van marktpartijen als het om uitvoering van de Mededingingswet gaat en dat de kartelpolitie NMa daar ook weinig grip op heeft. ,,De groeiende macht van de markt is zorgelijk, de instrumententas voor handhaving van de mededingingswet is onvoldoende.''

De NMa onderzoekt niet alleen mogelijke kartelvorming en onderlinge afspraken in de bouwwereld, maar ook onder meer in de olie-, de beton- en de baggerbranche. Het zijn volgens de minister ingewikkelde onderzoeken waarbij de bewijsvoering uiterst lastig is. ,,Maar'', zei Jorritsma, ,,ik wil ook geen Italiaanse toestanden van veel publiciteit over de autoriteit die zich uitsprak over de Italiaanse benzinemarkt waarna een half jaar later alles in de prullenbak ging door een uitspraak van de rechter dat het onderzoek onvoldoende was geweest.''

hoofdartikel: pagina 7