Goed nieuws

Tussen de onheilstijdingen over economische tegenvallers, vliegtuigongevallen en massaontslagen blijft één ijzeren managementwet overeind: het is niet zozeer de markt die de toekomst van een bedrijf bepaalt, maar de manier waarop de onderneming ermee omgaat. Dat is prikkelend omdat de meeste managers die hun bedrijf door de huidige recessie moeten leiden zo'n economische teruggang voor het eerst meemaken. Zij schrikken zich een ongeluk. De meesten zijn opgegroeid in het land van melk en honing, waar een volgende baan niet veel verder gehaald moest worden dan bij de concurrent aan de overkant. Een tweede aspect is of deze recessie het begin inluidt van een nieuw evenwicht in het management – een waarbij financieel succes wordt gecombineerd met nieuw elan in de organisatie. En iedereen weet dat pas uitzicht op nieuwe weerbaarheid komt zodra de reorganisaties tot goed nieuws leiden.

Een van de ondernemingen die de toeschouwer in dit opzicht nachtmerries bezorgt is ABN Amro dat zijn kwartaalwinst met 40 procent zag dalen. De bank beschouwt de crematie van duizenden arbeidsplaatsen als een eerste begin en vindt het geen probleem om en passant zijn winstverwachtingen naar beneden bij te stellen. De aandelenkoers is sinds begin dit jaar met 28 procent gedaald. Er is blijkbaar iets mis met het vertrouwen in het management.

Een ander voorbeeld is het onaanraakbaar geachte Franse luxeconcern Louis Vuitton (tassen, likeuren, champagne). Het bedrijf, dat zich laat associëren met knappend haardvuur en een goed gesprek, wordt nu opgeschrikt door vlagen koude wind en straatrumoer. Het feit dat een kwart van de omzet in de VS wordt geboekt en van reizende zakenmannen en toerisme afhankelijk is, was drie maanden geleden nog de basis van succes maar is nu schuldig aan een winstdaling van 10 tot 15 procent. Met drie winstwaarschuwingen binnen twee maanden kan gezegd worden dat de schrik er goed inzit. Maar wat dóen ze daar eigenlijk?

Managers van ondernemingen die zich door een recessie moeten worstelen, hebben uit noodzaak hun vizier afgesteld op de korte termijn. Zij geven de indruk dat ze elk moment door een spooktrein kunnen worden overreden. In Europa komt daar nog eens bij dat hakken en snoeien zijn eigen kenmerken heeft. Wegens de relatief hoge ontslagbescherming concentreren de maatregelen zich op vrijwillig vertrek – tegen hoge premies – en knip- en plakwerk. Tot de laatste categorie behoren beëindiging van overwerk, wegsturen van uitzendkrachten en van tijdelijke werknemers.

Zelfs Michael Porter, een Amerikaanse goeroe op het gebied van strategie van ondernemingen, denkt dat de ellende van korte duur is. Hij schreef deze week in The Wall Street Journal dat de huidige economische teruggang beschouwd moet worden als een correctie op de gekte van de jaren negentig en niet meer dan dat. Structureel is er volgens hem niet zo veel aan de hand. Hij beveelt onder andere aan deze periode te gebruiken om een paar scheefgegroeide zaken recht te zetten.

Wat moet een manager die voor het eerste in zijn/haar carrière een recessie meemaakt hiermee aan?

Een eerste punt luidt: plan heel exact wanneer positief nieuws gebracht zal worden. Maatregelen mogen hard en onredelijk overkomen, maar worden geaccepteerd zodra er een streepje meetbaar resultaat is. De koers van het aandeel is in dat plaatje alleen relevant indien de werknemers veel aandelen in hun onderneming hebben. Voor de rest is het dat bijna-vergeten rendement op geïnvesteerd vermogen dat het vertrouwen in de toekomst weer kan herstellen. Zo kan een recessie soms het gevoel brengen dat land in zicht komt, maar dat moet wel tastbaar worden. Slecht nieuws is alleen nuttig om de schrik erin te houden. Goed nieuws is nodig om goede mensen gemotiveerd te houden.

Ten tweede: wek maar één ding, en wel vertrouwen. Een topman die ter ere van een ontslaggolf zegt: Dit doet mij evenveel pijn als diegenen die moeten vertrekken, is onhandig want hij weet niet hoeveel pijn de onfortuinlijken hebben. Empathie is noodzakelijk, valse empathie is dodelijk omdat het vertrouwen ter plekke omvalt.

Een derde punt is de vraag of de commissarissen nog wel wakker zijn. Commissarissen kunnen gerust in ruil voor hun akkoord met een herstructurering eisen dat winstwaarschuwingen voortaan verboden zijn. En waarom worden geen data afgesproken waarop de eerste concrete successen kunnen worden overgelegd? Een laatste punt is een mogelijkheid om van de frustraties van anderen te willen leren, zoals te lezen is op de web-site www.fuckedcompany.com. Deze website publiceert interne e-mails van bijvoorbeeld Hewlett Packard en Nike over banenverlies en salarisverlagingen, alsmede scheldpartijen van werknemers. Dat kan leerzaam zijn voor managers die vinden dat er juist in deze tijden veel en intensief gecommuniceerd moet worden. Een kenmerk van managen met tegenwind is namelijk dat geen nieuws verre van goed nieuws is.

verwey@wanadoo.be

    • Wynold Verwey