Boze volksjongen

Een bittere man is Joop Schafthuizen, alias Matroos Vos, 26 jaar levenspartner en verzorger van Gerard Reve. Heeft hij een eigenaardige voorkeur voor Belgische interviewers of pakken Belgen het zachter aan? Ik heb twee Nederlandse interviews gezien die op ruzie uitliepen en twee Belgische die harmonieus verliepen. Hij heeft de Belgische pers harder nodig omdat daar een onderzoek tegen hem loopt wegens pedofilie.

Ik zag de woede van de zelfverklaarde volksjongen die op zijn eentje een dementerende schrijver verzorgt, terwijl reeksen geleerde buitenstaanders aanbellen voor diens literaire erfenis. Schafthuizen ziet een aftakelende man, buitenstaanders een waardevol museumstuk. Ze komen in de eerste plaats voor Reve en vragen zich af of Schafthuizen de erfenis niet verkwanselt. Hij heeft al brieven verkocht. Ik zag hem zweven tussen zachte, lakei-achtige voorkomendheid hij sprak over ,,de heer Reve'' - en onverwachte drift.

De Nederlandse interviews waren niet slechter maar ook niet informatiever dan de Belgische. Vorige week sloeg Schafthuizen twee mannen van De Nieuwe Revu die Reve had binnengelaten, zijn Belgische huis uit. Op tv komt degene die in woede ontsteekt er het slechtste van af. In beeld wordt het kleinste teken van drift honderd maal versterkt. Gisteren begon Matroos Vos zelfs te schelden en aan het einde van de uitzending liep hij boos weg.

De Vlaamse tv had Reve thuis bezocht. Schafthuizen vertelde de interviewer over de zware teleurstelling van ,,de heer Reve'' – de Belgische koning zou de prijs van de Taalunie niet aan hem uitreiken. Maar hij gaf ook zichzelf de schuld. Hij had de jongen die in de tuin werkte, niet moeten vragen zijn broek uit te trekken zodat hij diens ,,pielemuisje'' kon bewonderen.

Op de achtergrond lag een licht gebruinde Reve languit op de leren bank met zijn hoofd op een kussen, terwijl hij somber een portret van de Belgische prins Philip en prinses Mathilde op een schap achter de bank bestudeerde.

Gisteren in De Firma Interview, met drie tien-minuten-interviews, viste de Vlaamse journaliste Betty Mellaerts met korte, eenvoudige waarom-vragen naar zijn voorkeur voor mannen en jongetjes. Was er ooit liefde geweest tussen hem en Reve, vroeg ze. ,,Nee'', antwoordde hij. ,,Van de eerste avond dat ik met Gerard de koffer in dook af. Ik zei toen, ik ben wel je dierbare vriend maar niet je dierbare liefde. Dat wist ik gewoon, en dat was ook geen probleem.''

Ze hadden ,,wederzijds respect''. ,,Ik had Gerard heel hard nodig in die tijd en achteraf blijkt dat Gerard mij ook wel kon gebruiken'', zei Schafthuizen. ,,Het is een uit de hand gelopen logeerpartij geweest.'' Hij werd wel verliefd op jonge jongens – ,,een geaardheid die verboden had moeten worden maar tot voor kort eigenlijk een groot succes was''. Hij vond zijn daad ,,niet goed te praten'' en hij had zich er van bewust moeten zijn dat het ,,in deze 2001-wereld'' niet getolereerd wordt.

Jeroen Vullings van Vrij Nederland wilde van Schafthuizen weten waarom hij zo vaak in de pers kwam. Logisch lijkt me, Schafthuizen wordt na die prijstoekenning door elke redactie gebeld. Schafthuizen reageerde geïrriteerd. Vullings begon hevig te zweten toen Schafthuizen na een beleefde vraag of hij onafhankelijk wilde blijven om onduidelijke reden explodeerde. ,,Je wil van mij los zien te krijgen, hoe gemakkelijk ik me beweeg.'' Op zijn vage slotvraag ,,waarom doet u het?'' antwoordde Schafthuizen: ,,Om te kunnen vreten. Om te kunnen zuipen. Snap je?''

Met de volgende interviewer, Anton de Goede, was het vrijwel meteen ruzie. De Goede begon over de erfenis van Reve en over Schafthuizens conflict met Reve-biograaf Tom Rooduijn en Reves ex-vrouw Hanny Michaelis. Schafthuizen schold en tierde over stinkende reptielen en de bloedkanker die ze allemaal konden krijgen: ,,Jullie zitten als een soort ambtenaartjes te zeiken over dingen waar je geen verstand van heb'', zei hij. Later voegde hij eraan toe: ,,Ze moeten er in tien minuten even voor zorgen om te kijken dat zij meneer Schafthuizen boos hebben kunnen maken. Dan kunnen ze laten zien welke volksjongen meneer Schafthuizen is.''

    • Maarten Huygen