VS moeten Bin Laden opjagen met zakken goud

Er zijn veel fouten gemaakt bij de aanval op Afghanistan, onder meer omdat de VS hun oor hebben laten hangen naar suggesties uit Pakistan. Maar die is belanghebbende. De VS moeten snel een eigen weg kiezen, vindt Frederick Forsyth.

Hoe verder de opeens sterker geworden anti-Talibaantroepen in Noord-Afghanistan oprukken, hoe meer van hun kwelgeesten ze uit iedere provincie die niet van de Pashtun is verjagen. Dat betekent dat de Afghanen zelf, zoals het ook hoort, een belangrijke rol spelen in de verdrijving van de vijand uit hun land. Maar het wordt hoog tijd om te vragen waarom het zoveel tijd en zoveel bommen moest kosten voordat de Noordelijke Alliantie een overwinning kon boeken.

Het Amerikaanse opperbevel heeft in Afghanistan vier ernstige fouten begaan die drie weken hebben gekost, essentiële weken nu de ramadan nadert en de winter in aantocht is in de bergen van de Hindukush. Misschien hebben de terroristen daardoor wel de tijd gekregen om zich te hergroeperen.

De eerste fout was te denken dat de Talibaan Osama bin Laden en de generale staf van Al-Qaeda zouden uitleveren aan een niet-bestaand gerechtshof, als ze dat al hadden kunnen doen. Er was namelijk geen moment sprake van een gast- gastheer relatie. Met zijn tienduizend niet-Afghaanse extremisten en zijn rijkdom heeft Bin Laden jarenlang op voet van gelijkheid met de Talibaan-tirannen gewerkt.

De tweede fout was de veronderstelling dat Bin Laden vanuit de lucht te zien zou zijn en van grote afstand kon worden getroffen. Er zijn over de honderd labyrintische grottencomplexen in de bergen, waarvan er een stuk of veertig zijn ingericht om hem en de leden van zijn terroristische netwerk te huisvesten. Hopen op een toevalstreffer is dan hetzelfde als hopen de nationale loterij te winnen door maar één lot te kopen theoretisch mogelijk, maar ik zou er niet te sterk op rekenen.

Fout nummer drie was de weigering een belangrijke luchtmachtbasis in het land te bezetten en te gebruiken voor een Amerikaanse interventiemacht van gevechtsvliegtuigen. Er was en is zo'n basis: Faizabad.

Faizabad, dat diep in Badakshan gelegen is, veilig en wel op het grondgebied van de Noordelijke Alliantie, was vroeger van de Russen. Deze grote basis is nu overwoekerd met onkruid, zit vol kuilen en wordt opgesierd door verroeste Sovjet-toestellen, maar een goed ingenieursteam zou er wel weg mee weten.

Omdat de VS geen eigen basis hadden moesten ze bases lenen in Tadzjikistan en Oezbekistan, maar dat kon alleen onder veel voorwaarden. De geleende bases mogen gebruikt worden voor transitvluchten en voedselvluchten, maar niet voor luchtaanvallen op Afghanistan vanuit het noorden. Terwijl Faizabad op maar twintig minuten vliegen van het centrum van de actie ligt.

Bij gebrek aan andere mogelijkheden moest de Amerikaanse marine voor iedere missie vliegdekschepen op vijftienhonderd kilometer afstand gebruiken, waarbij twee of drie keer in de lucht moest worden bijgetankt. De B-52's moesten uit Diego Garcia in de Chagos Archipel komen om van grote rotsen kleine steentjes te maken.

Maar de ergste fout was wel dat klakkeloos de aanbevelingen van de Pakistaanse Inter-Services Intelligence zijn geslikt. De mannen van het ISI zijn ondanks hun gladde wangen en de scherpe vouw in hun uniform net zo fundamentalistisch als de eerste de beste bebaarde fanaat. Het ISI heeft de Talibaan geschapen en gebruikt, en ondersteunt hen nog steeds.

Zijn advies aan de Amerikaanse regering was de Noordelijke Alliantie geheel buiten te sluiten, omdat het een moordzuchtig zootje was. Ze vergaten erbij te zeggen dat de gemeenste krijgsheer, Gulbuddin Hekmatyar, een pion en product van het ISI is. Hij werd pas uit de kring van protégés van Islamabad gestoten toen de Talibaan een nog extremere beweging bleek te zijn. Sindsdien zijn de Talibaan met Pakistaanse hulp via het ISI bewapend, opgeleid, gefinancierd en ondersteund. De suggestie dat de Pakistanen op 12 september partij zouden hebben gekozen voor Amerika, is pure onzin.

De bombardementen op de Pashtun-steden Kaboel, Kandahar en Jalalabad zouden nooit het gewenste succes hebben gehad. Ze hebben alleen maar de weerstand van het publiek opgeroepen. Helaas zijn er geen aparte dorpen met keurige bordjes ,,alleen voor Talibaan-soldaten'' naast de rest van de steden ,,voor gewone Afghaanse burgers''. Er zijn aanwijzingen dat de steun aan de Talibaan door de bombardementen eerder groter is geworden.

Bin Laden zal misschien ooit direct worden geconfronteerd met zijn wrekers, als hij kan worden opgespoord. Dat zal vrijwel zeker alleen gebeuren als hij door iemand wordt verraden, en die `iemand' zal een overgelopen hoge Talibaan-commandant zijn. Maar het zal pas gebeuren als deze meester van de terreur een opgejaagde vluchteling is in het land dat hij ooit in zijn ban hield. En dat zal pas gebeuren als de harde kern van de Talibaan ook vluchteling is geworden in het land dat ze ooit wreed onderdrukten.

Om dat te bereiken moeten talloze Pashtun-krijgsheren die nu nog de Talibaan steunen, overlopen. De vraag is welke impuls, welke katalysator een dergelijke metamorfose teweeg kan brengen. Het antwoord is: eigenbelang.

Vraag maar op Wall Street. Niets is zo succesvol als succes, maar niets is ook zo besmettelijk als falen.

De Tadzjieken en Oezbeken van Noord-Afghanistan kunnen geen echte nationale regering vormen, ook niet als de sjiitische inwoners van Herat in het westen en de Hazara van de centrale vlakten eveneens sjiieten zouden meedoen. Er moeten Pashtun aan te pas komen. Maar lang niet alle Pashtun volgen de Talibaan, die alom worden gehaat.

Het ISI heeft echter aangedrongen op een nationale regering waarin `gematigde' Talibaan zijn opgenomen. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Colin Powell leek op een gegeven moment dit idee te hebben overgenomen, toen hij het in oktober napapegaaide. Maar dat zou hetzelfde zijn als in 1945 in het naoorlogse Duitsland oproepen tot een regering waarin `gematigde' nazi's zitting zouden hebben, om een evenwichte verdeling te krijgen.

De machtigste stammenleiders van de Pashtun zullen overlopen als ze zien dat er een duidelijke keus is. De keus moet zijn: samen met de Talibaan tegen de muur worden gezet, of een gegarandeerde hoge post in een naoorlogse regering plus een grote zak goud. Nu de ene provincie na de andere wordt bevrijd, zal alleen zo'n aanbod mensen aanzetten tot nadenken.

Frederick Forsyth is auteur van The Dogs of War en andere romans.

©Wall Street Journal Europe

    • Frederick Forsyth