Sombere Europese `feelgood movie'

Jørgen Mortensen! Jørgen Mortensen! Er is in Italian for Beginners een vrouw verliefd op Jørgen Mortensen en het is haar een genoegen zijn naam uit te spreken, niet alleen zijn voor- maar ook zijn achternaam, hem helemaal. Jørgen Mortensen!

Jørgen Mortensen ziet er in Italian for Beginners niet uit als een man om verliefd op te worden. Maar de vrouw die desondanks verliefd op hem is, is Italiaans en in haar zuidelijke uitspraak wordt Jørgen Mortensen toch een held.

Italian for Beginners speelt zich af in een stad in Denemarken. Welke stad dat is wordt niet duidelijk. De meeste scènes spelen zich binnen af en als de camera eens naar buiten mag, blijft hij angstvallig dicht bij huizen en deuren en anonieme bakstenen muren. De film speelt zich af in een paar woonkamers, in een kapsalon, een ziekenhuis, een kerk, een hotel. Het zijn de plekken waar de hoofdpersonen wonen of werken, en de claustrofobische camera maakt duidelijk dat er verder in hun leven niet zoveel is. Ze werken of ze zijn thuis. Geen van beide is een grote bron van vreugde.

De hoofdpersonen van Italian for Beginners zijn zes mensen van tussen de dertig en de veertig. Het is niet niks wat ze in deze film overkomt. Er sterft een vader, iemand wordt ontslagen, er wordt euthanasie gepleegd. Toch zijn de meest verschrikkelijke momenten uit de film kleine momenten van gewoon zitten en alleen zijn. Het lijkt soms wel alsof grote gebeurtenissen als een sterfgeval tenminste nog enige beweging in hun leven geven, net als de Italiaanse les die de hoofdpersonen allemaal gaan volgen op de eerste plaats tijdverdrijf is. Ze hadden net zo goed een cursus spijkerschrift kunnen kiezen. Na verloop van tijd gaat het toch uitmaken dat de hobby die deze mensen met de moed der wanhoop hebben gekozen Italiaans is. Het is een schamel symbool voor een zonniger, beter bestaan.

Italian for Beginners, dat begin dit jaar in Berlijn met de Zilveren Beer werd bekroond, is de vijfde Deense Dogme-film. Het bescheiden aanzien van de film doet vermoeden dat Lone Scherfig zich heeft gehouden aan de regels van het Dogme-manifest dat in 1995 door Thomas Vinterberg en Lars von Trier werd opgesteld, al is het camerawerk veel rustiger dan in bijvoorbeeld Festen.

Ook het acteren is, net als in de meeste Deense Dogme-films, goed. Het script van de film kwam al improviserend met de acteurs tot stand. Volgens sommigen is door Scherfig wel één regel overtreden. Genrefilms zijn door het manifest verboden, en Italian for Beginners zou een romantische komedie zijn. Maar Italian for Beginners is wel een bijzondere romantische komedie.

Scherfig heeft met Italian for Beginners, haar derde film, iets gedaan wat zo weinig voorkomt dat het onmogelijk leek. Het is een Europese `feelgoodmovie', een film die niet er niet voor terugschrikt de wanhopige somberheid van het bestaan te tonen maar er niet in zwelgt. Er wordt gelachen, en de film krijgt het ook voor elkaar de mogelijkheden tot ontsnapping aan die somberheid te bejubelen. Dat gebeurt als gaandeweg de film de liefde een steeds grotere en sentimentelere rol gaat spelen. Het uit zich niet in klokgelui of zoenen bij een ondergaande zon, maar bijvoorbeeld in het roepen van een naam. Jørgen Mortensen!

Italian for Beginners (Italiensk for begyndere). Regie: Lone Scherfig. Met: Peter Gantzler, Andreas W. Berthelsen, Lars Kaalund, Ann Leonora Jorgensen, Anette Stovelbaek, Sara Ingrid Jensen. In: 13 theaters.

    • Bianca Stigter