Schikking na fraude bij Schipholtunnel

Drie bouwbedrijven hebben vervolging wegens fraude bij de aanleg van de Schipholspoortunnel afgekocht. De bedrijven hebben een schikking getroffen met het openbaar ministerie.

De bedrijven (HBG, NS-dochter Strukton en de aanneemcombinatie KSS) betalen ieder een boete van 1 miljoen gulden wegens valsheid in geschrifte. De NS, die opdrachtgever was, is met Verkeer en Waterstaat, die het project betaalde, overeengekomen dat het spoorbedrijf vijftig miljoen te veel vergoede subsidie aan de staat terugbetaalt. De aannemers nemen van dat bedrag twintig miljoen gulden voor hun rekening.

Het OM wijst erop dat bedrijven niet tot celstraf kunnen worden veroordeeld. Ook omdat een terechtzitting waarschijnlijk geen hogere straffen zou opleveren is de zaak met de aannemers geschikt, aldus het OM.

De mogelijke fraude bij de Schipholtunnel kwam in 1998 aan het licht. Een klokkenluider die werkzaam was als administrateur van het project, J. Zinhagel, werd ontslagen nadat hij weigerde valse facturen te tekenen. Een onderzoek van KPMG leerde in 1999 dat voor minimaal dertig miljoen gulden valse facturen waren ingediend. Ook zogeheten efficiencywinsten en inkoopkortingen waren buiten kennis van de overheid gebleven.

Omdat met NS en Verkeer en Waterstaat was afgesproken dat het rendement 2,65 procent van de contractsom zou zijn, en de winst in dit project 18,9 procent behelsde, werd de aannemers verweten dat ze hun winsten wilden maskeren. Om die reden eiste minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) vorig jaar in eerste instantie tachtig miljoen gulden terug, om dat bedrag een half jaar later te verlagen tot 65 miljoen. Met de nu overeengekomen schikking is dat bedrag teruggebracht tot 50 miljoen.

Kamerlid Van Gijzel (PvdA) vindt het schandalig dat de zaak is geschikt. Hij wijst erop dat de klokkenluider zonder pardon zijn baan heeft verloren en de ondernemingen hun straf hebben afgekocht zodat ze zich niet voor de rechter hoeven te verantwoorden.

De schikking werd gisteren bekend door toedoen van minister Netelenbos. Zij informeerde er de Kamer over met het oog op het debat over bouwfraude dat vanmiddag plaats zou vinden. Een speciaal 18-koppig rechercheteam gaat nu onderzoek doen naar de mogelijke bouwfraude nadat de dossiers van voormalig directeur A. Bos van het bouwbedrijf Koop Tjuchem gisteren zijn overhandigd over vermeende miljoenenfraude bij aanbestedingsprocedures. In dat team is ook de Rijksrecherche vertegenwoordigd in verband met mogelijke betrokkenheid van ambtenaren van Rijkswaterstaat in deze affaire.

Eerder onderzoek door een landelijk rechercheteam heeft geen aanwijzing gevonden voor grootschalige bouwfraude, zo bevestigt een woordvoerder van het landelijke parket. Dat onderzoek werd ingesteld toen het leek dat Bos zijn dossiers niet zou overhandigen aan Justitie. Volgens de woordvoerder is toen gepoogd om zonder zijn informatie aanknopingspunten te vinden voor opsporingsonderzoek.

[Vervolg BOUWFRAUDE: pagina 2]

Kritiek op 'traag optreden' van NMa

[Vervolg van pagina 1]

De PvdA betwijfelt of het nieuwe rechercheteam er wel in zal slagen om mogelijk strafbaar handelen boven tafel te krijgen. Volgens PvdA-woordvoerder R. van Gijzel heeft het trage optreden van het openbaar ministerie en de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) mogelijke verdachten uitgebreid de gelegenheid gegeven om compromitterend materiaal te vernietigen. Volgens het CDA heeft de NMa vorig jaar verstek laten gaan bij onderzoek naar mogelijke onregelmatigheden bij de aanbesteding van een aantal bouwprojecten in de provincie Groningen. Gedeputeerde Staten hadden volgens het Kamerlid Leers aan de NMa gevraagd om een aantal aanbestedingsprocedures te onderzoeken, maar hebben sindsdien nooit meer iets vernomen.

In een vanmiddag verstuurde brief aan de Tweede Kamer geeft minister Korthals (Justitie) aan dat de NMa aanwijzingen heeft nagetrokken van mogelijke onregelmatigheden bij de bouw van een metrostation in Amsterdam en de aanbesteding van de zuidtak van de Hogesnelheidslijn. Maar deze signalen bleken ,,niet concreet genoeg om verantwoord actie te kunnen ondernemen.'' Wel heeft de interventie van de NMa volgens de minister geleid tot het beëindigen van acties die in strijd zijn met de Mededingingswet, maar niet tot het opleggen van sancties.

Minister Netelenbos van Verkeer en Waterstaat heeft nog geen actie ondernomen om mogelijk frauduleus handelen van haar ambtenaren op te sporen, zo bevestigt een woordvoerster. De actualiteitenrubriek Zembla zegt over een lijst met namen te beschikken, maar is niet bereid om die aan Netelenbos te overhandigen. Netelenbos heeft daarom een kort geding tegen Zembla aangespannen om die lijst van ambtenaren alsnog te krijgen.