GroenLinks staat niet alleen

GroenLinks steunt de oorlog in Afghanistan niet meer, en heeft met deze beslissing de hoon van andere partijen over zich afgeroepen. Maar ook in andere landen wordt de steun voor Amerikaanse acties minder vanzelfsprekend.

De andere politieke partijen in Den Haag hebben honend gereageerd op het intrekken van de steun door GroenLinks aan de Amerikaanse bombardementen op Afghanistan. Het verst ging VVD-buitenlandwoordvoerder Weisglas vanochtend in de Telegraaf door GroenLinks ,,laf'' te noemen. Zijn fractievoorzitter Dijkstal gaf in de Volkskrant GroenLinks definitief op als mogelijke regeringspartner in het volgende kabinet. ,,De kloof was al groot maar is nu helemaal onoverbrugbaar.''

Ook de regeringspartijen PvdA en D66 ,,betreuren'' de draai die GroenLinks nu maakt. Woordvoerder buitenland voor de PvdA, Koenders denkt dat de opstelling van GroenLinks ,,averechts'' werkt en zijn collega Hoekema van D66 zegt ,,de twijfels van de oppositiepartij wel te begrijpen'' maar hij gelooft niet dat het motief van GroenLinks om haar steun voor de bombardementen op te schorten deugt.

De partij steunde na de aanslagen van 11 september de militaire reactie van de VS op het terrorisme. Maar partijleider Rosenmöller zette gisteren uiteen dat die steun van zijn partij berustte op de balans tussen humanitaire, militaire en politiek/diplomatieke acties in Afghanistan. De snelle opmars van de strijdkrachten van de Noordelijke Alliantie de afgelopen week, ging volgens de GroenLinks leider niet gepaard met een even snel offensief op het diplomatieke front, dat moet zorgen voor een ordentelijk landsbestuur na de verdrijving van de Talibaan. ,,De inname van Kabul kan ontaarden in etnische zuiveringen als de Noordelijke Alliantie niet met sterke teugels in toom wordt gehouden'', aldus het fractiestandpunt. D66-Kamerlid Hoekema vindt dat ,,een beetje naïef''. ,,Dat je in de openbaarheid niet heel veel ziet van diplomatieke initiatieven, betekent nog niet dat daar niet aan wordt gewerkt''.

Alleen de SP reageerde positief op de ,,late bekering'' van GroenLinks, maar deze partij was van stonde af aan tegenstander van de militaire operaties in Afghanistan.

De overige partijen lijken voornamelijk geïrriteerd door het optreden van GroenLinks omdat Rosenmöller met zijn stellingname zou suggeren dat alleen zijn partij gewetensvol omgaat met de oorlog die gaande is in Afghanistan. In hun reacties benadrukken de paarse coalitiepartners dat ook zij hun geweten regelmatig raadplegen. Bovendien wijzen zij op de volgens hen puur pragmatische achtergrond van de GroenLinkse actie: Rosenmöller zou alleen proberen voor- en tegenstanders binnen zijn partij, waar de onrust toenam, bij elkaar te houden. Binnen zijn fractie waren inmiddels al twee dissidenten, Pitstra en Van Gent. Ook kelderde de partij in de afgelopen weken in de peilingen van 15 naar 10 zetels. Bovendien staat voor aanstaande zaterdag een partijraad op de agenda, die naar het zich laat aanzien niet zal staan te juichen bij het ingrijpen in Afghanistan.

Rosenmöller heeft gezegd dat de reacties van de andere fracties hem ,,geen reet'' kunnen schelen. Formeel heeft hij hierin gelijk, want voor herverkiezing is hij niet afhankelijk van de steun van andere politieke partijen. Maar een mogelijk niet uitgesproken reden voor de irritatie van de overige partijen is dat de openlijke beleden aarzelingen van GroenLinks misschien worden gedeeld door veel kiezers. Bovendien is de partij, voor wie oog heeft voor de wereld buiten Den Haag, lang niet zo geïsoleerd als zij lijkt door de opstelling van die andere fracties. Immers in België ageren de verwante `groene' regeringspartijen Agalev en Ecolo al langer voor een bombardementspauze. En in het Duitse parlement lopen de temperaturen hoog op nu de ministers van de Groenen zich verzetten tegen de ,,ongelimiteerde solidariteit'' met de VS die bondskanselier Schröder eist. Daarover heeft vrijdag een cruciale stemming plaats in de Bondsdag. Morgen debatteert de Tweede Kamer over de Nederlandse deelname aan de oorlog.

Weisglas sneerde gisteren dat ,,niemand vanmorgen president Bush heeft wakker gemaakt om hem het grote nieuws van GroenLinks te melden''. Daarin had hij waarschijnlijk gelijk, maar het nieuws voor de Amerikanen is misschien wel dat, na de debatten in Brussel, Berlijn en Den Haag, de steun voor de oorlog weer iets minder vanzelfsprekend is geworden.

    • Frank Vermeulen