Duitse bondskanselier neemt grootste gok in zijn carrière

Schröder heeft de pacifisten van zijn Groene coalitiegenoot het mes op de keel gezet. Hij eist hun steun, anders valt het kabinet. Dat is vooral voor de Groenen geen prettig vooruitzicht.

Een van de acht. Meer heeft Gerhard Schröder niet nodig om de grootste gok uit zijn politieke carrière te overleven. Als een van acht Groene parlementariërs die eerder verklaarden de Duitse bijdrage aan de strijd tegen het terrorisme niet te zullen steunen alsnog van mening veranderd, is het kabinet gered. Vraag wordt dan hoe het verder moet met de Groenen.

Door de vertrouwenskwestie te stellen zet Schröder de acht dissidenten in de fractie van Bündnis 90/de Groenen het mes op de keel. Door de stemming over de inzet van Duitse troepen te verbinden met een expliciete vraag om vertrouwen in de kanselier ziet Schröder af van de mogelijkheid zijn voornemen alleen met steun van de oppositie door de Bondsdag te loodsen. Alleen een eigen parlementaire meerderheid is nu nog acceptabel. De SPD zal de eigen kanselier steunen. Om de vertrouwenskwestie te overleven mogen niet meer dan zeven parlementariërs van de regeringsfracties tegen stemmen. Het lot van de huidige regering ligt daarmee in handen van de Groene dissidenten.

Zij hebben de keuze tussen hun pacifistische principes en het voortbestaan van het kabinet. Afgevaardigde Winfried Hermann verklaarde gisteren Schröders manoeuvre als chantage op te vatten. ,,Ik ben gekozen omdat ik principieel pacifist ben, ik kan nu niet omwille van een coalitiespel van mening veranderen.'' Andere dissidenten, zoals Hans-Christian Ströbele, gaven aan dat ze zich gezien de nieuwe politieke situatie op hun positie moeten beraden. De leiding van de partij sprak de hoop uit dat, nu de coalitie uitdrukkelijk op het spel staat, het mogelijk moet zijn een brug te slaan naar de principiële tegenstanders.

Mocht Schröder de stemming vrijdag verliezen dan valt de coalitie uiteen en rest hem een aantal opties. Hij kan een coalitie aangaan met de liberale FDP, maar in dat geval slechts op een zeer kleine meerderheid bouwen. Een coalitie met CDU/CSU zou een stabiele meerderheid opleveren, maar de christen-democraten een veel betere uitgangspositie bieden bij verkiezingen in 2002. Aantrekkelijker voor de kanselier lijken dan vervroegde verkiezingen, mogelijk in februari of maart. Schröders optreden als staatsman sinds 11 september wordt door de kiezers zeer gewaardeerd. In peilingen mag de kanselier zich in een grote populariteit verheugen.

Voor de Groenen is geen enkele optie aantrekkelijk. Wordt het kabinet vrijdag gered dan moeten de politici in Berlijn al binnen anderhalve week op een partijconferentie in Rostock de confrontatie aangaan met de basis van partij die in overgrote meerderheid tegen de inzet van Duitse troepen is. Valt het kabinet, dan verliest de partij in ieder geval de regeringsmacht.

Minister van Buitenlandse Zaken, Joschka Fischer, vloog gisteren eerder dan verwacht terug uit New York waar hij de vergadering van de Verenigde Naties bijwoonde. Schröder verzekerde zijn compaan dat hij het liefst met de huidige coalitie wil voortgaan. In een toespraak voor de fractie van de Groenen onderstreepte Schröder gisteren eveneens dat een voortzetting van de huidige coalitie zijn voorkeur geniet. Ondanks alles.

    • Michel Kerres