VN: snel interim-regeling voor Afghanistan nodig

De Verenigde Naties willen met spoed overleggen met Afghaanse politici over een interim-regeling voor de hoofdstad Kabul en een brede, multi-etnische regering. De VN zijn geschrokken dat de militaire ontwikkelingen de politieke opbouw voorlopig te snel af zijn, en hopen dat de speciale VN-gezant, Lakhdar Brahimi, binnen enkele dagen met de Afghaanse partijen aan tafel kan.

Troepen van moslimlanden als Turkije, Bangladesh, Indonesië en Jordanië zouden Afghaanse politici kunnen bijstaan om de orde te handhaven, menen VN-diplomaten. Volgens hen zullen de VN alleen een ondersteunende rol vervullen.

De ministers van Buitenlandse Zaken van zes buurlanden plus Amerika en Rusland besloten gisteren tijdens hun zogeheten 6+2 overleg in New York ,,op dringende basis'' de inspanningen te versnellen voor een post-Talibaan regering. Zij spraken hun steun uit voor Brahimi, die zei te hopen een ,,representatieve'' afvaardiging van Afghaanse groepen bijeen te krijgen ,,om te zien welke interimregelingen voor Kabul we kunnen uitwerken''.

Volgens een diplomaat was de boodschap van de Amerikaanse minister Colin Powell, ,,snelheid, snelheid, snelheid''. ,,Nu de dingen erg snel gaan, moeten we de politieke aspecten op één lijn brengen met de militaire ontwikkeling op de grond. We moeten snel en flexibel zijn'', zei VN-chef Kofi Annan. Ook minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) heeft Brahimi om ,,voortvarendheid'' gevraagd.

Westerse diplomaten en commentatoren waarschuwen al weken dat de politieke en militaire aanpak in Afghanistan moeten worden gesynchroniseerd. Zij vrezen dat een bloedig vacuüm in het land ontstaat.

Volgens VN-diplomaten bestaat het gevaar dat de Afghanen alleen niet in staat zijn om de veiligheid te waarborgen in Kabul. ,,Zij zullen de steun nodig hebben van de VN. De truc is nu om de stabiliteit van de VN te laten gelden zonder dat de VN macht hebben.'' Een vredesmacht moet een VN-mandaat hebben, maar hoeft niet uit blauwhelmen met een VN-vlag te bestaan, zeggen diplomaten.

De groep van China, Iran, Pakistan, Tadzjikistan, Turkmenistan, Oezbekistan, Amerika en Rusland probeert al jaren de oorlog in Afghanistan te stoppen. In hun verklaring van gisteren zeggen ze dat een nieuwe regering ,,breed samengesteld, multi-etnisch, politiek evenwichtig, vrijelijk gekozen en vreedzaam jegens zijn buren'' moet zijn. Zij spraken sterke steun uit voor de pogingen van het Afghaanse volk om ,,zich van de Talibaan te bevrijden''. Een nieuwe regering moet onder meer ,,mensenrechten respecteren, regionale stabiliteit en Afghanistans internationale verplichtigen, met inbegrip van onderdrukking van drugshandel''. Een Amerikaanse diplomaat prees Iran en Pakistan voor hun medewerking aan een nieuwe regering.

De Amerikaanse Afghanistan-gezant James Dobbins zou gisteren naar Europa en Centraal-Azië vertrekken voor overleg met onder anderen Afghaanse verzetsgroepen, maar moest zijn reis door de vliegtuigramp bij New York uitstellen. Brahimi, die binnenkort weer naar de regio gaat, zal vandaag de VN-Veiligheidsraad inlichten over zijn ideeën. Frankrijk en Groot-Brittannië werken aan een resolutie, die deze week moet worden aangenomen en die Brahimi het mandaat moet geven voor de opzet van een nieuwe regering.

In Europa gaan stemmen op om een grotere groep landen te betrekken bij de opbouw van Afghanistan dan alleen de 6+2-groep. Volgens Van Aartsen en EU-diplomaten horen ook de Europese Unie en Japan erbij, als donor en politieke speler.

In de marge van het Afghanistan-beraad vond gisteren een historische ontmoeting plaats: de Iraanse minister Kharrazi en Powell schudden elkaar de hand, de eerste handdruk op dit niveau sinds de Iraanse revolutie van 1979.

    • Robert van de Roer