Van Aartsen bepleit aanpak falende staten

De Verenigde Naties moeten een speciale aanpak bedenken voor ,,falende staten'' zoals Afghanistan. Dit zou minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) vanmiddag zeggen in zijn jaarlijkse toespraak tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.

Falende staten zijn volgens Aartsen ,,de zwarte gaten in de internationale orde''. ,,Kijk naar de lawine van drugs, drugsgeld, wapens en krijgsheren die uit Afghanistan stroomt. Kijk naar de bloeddiamanten die uit Afrika stromen. Bedenk hoe falende staten parasieten aantrekken, hoe ze voedingsbodems voor terrorisme worden, een vrijhaven voor internationale misdaad'', zegt hij.

Falende staten worden volgens de minister niet alleen een risico voor hun eigen volk, maar voor de hele omgeving. De Verenigde Naties moeten erkennen dat falende staten een probleem zijn, misschien wel ,,het meest verraderlijke probleem van de nieuwe eeuw'', en hiervoor ,,een strategie vormen''.

Van Aartsen zegt dat de VN falende staten moeten helpen zelf hun problemen op te lossen, omdat interventie van buitenaf maar tot op zekere hoogte werkt. ,,De oplossing moet van binnenuit komen, niet van buitenaf. Zelfs in het armste land zullen we goed opgeleide burgers vinden die net zo toegewijd zijn om een beter bestaan voor hun kinderen op te bouwen als in de rest van de wereld'', zegt de minister.

,,Ze hebben een helpende hand nodig bij goed bestuur en een leefbare burgergemeenschap. Ja, het gevoel eigen baas te zijn is van groot belang. Ook falende staten hebben het vermogen om zichzelf te redden. Onze rol moet zijn dat vermogen omzetten in daden'', aldus de minister.

Volgens Van Aartsen moeten de VN een ,,centrale rol'' spelen bij de vorming van een post-Talibaan bewind in Afghanistan. Een breed samengestelde regering en een politieke overeenkomst moeten door de bevolking worden gesteund, want Afghanistan, van oudsher tégen buitenlandse bemoeienis, moet van binnenuit worden bestuurd. De rol van de VN moet die van ,,katalysator'' en ,,adviseur'' zijn, ,,niet die van gouverneur''. Elke regeling voor Afghanistan moet door de buurlanden worden gesteund en door een resolutie van de VN-Veiligheidsraad worden gedekt.

De minister meent dat tijdelijke militaire voorzieningen nodig zijn voor Afghanistan bij gebrek aan een nationaal leger, maar vindt een klassieke VN-vredesoperatie geen goed idee voor dit grote land. Volgens hem moeten de VN zich buigen over verschillende veiligheidsregelingen en ,,alle steun geven'' aan de speciale VN-gezant Brahimi.

De Verenigde Naties moeten wel de rekening betalen voor de opruiming van de landmijnen in Afghanistan. Voorts moet het hele VN-systeem betrokken worden bij de wederopbouw, van Wereldbank tot Wereldgezondheidsorganisatie. ,,Wij zijn misschien geen onderdeel van het probleem van Afghanistan, maar we moeten wel onderdeel zijn van de oplossing'', zegt Van Aartsen.

De minister van Buitenlandse Zaken begon zijn toespraak in New York met een steunbetuiging aan Amerika voor de aanslagen van 11 september.