Streepjescode

Met mijn jas al aan stond ik gistermiddag naar de tv te kijken. Gaan of niet gaan? Charles Groenhuijsen sprak vanuit New York van een mogelijke bom met `timer'. Maar het kon ook een `gewoon ongeluk' zijn. En voor een `gewoon ongeluk' bleef je natuurlijk niet thuis. Rare tijden, rare afwegingen.

Toch maar gegaan. Naar Kees Torn, de cabaretier die in het Betty Asfalt Complex in Amsterdam zijn boek Inkijkexemplaar (uitgeverij Nijgh & Van Ditmar) presenteerde. Daarin heeft hij de teksten van zijn vier cabaretprogramma's gebundeld.

Kees Torn is, ondanks zijn 34 jaar, nog steeds een bijzondere jongen en dat zal hij tot op hoge leeftijd blijven. Hij is Neerlands ongewoonste cabaretier. Op het toneel maakt hij met zijn slungelachtige, verstrooide présence de indruk hopeloos verdwaald te zijn, maar net als je hem de weg wilt wijzen, begint hij aarzelend aan een prachtig liedje of een merkwaardige conference. Ik heb hem nog in kleine zalen zien debuteren, maar inmiddels trekken ook de grote schouwburgen aan hem.

Als tekstdichter en beoefenaar van het light verse past hij in de traditie van schrijvers als drs P.(Heinz Polzer) en Ivo de Wijs, die dan ook beiden bij de geboorte van zijn boek aanwezig waren. Dat was goed ruikbaar, want ze hebben gedrieën nog een andere liefde gemeen: de sigaar. Ik vroeg Torn wanneer hij besloten had liedjesschrijver te worden. ,,Toen ik een liedje van drs P. hoorde'', zei hij, ,,want toen wist ik hoe het moest.''

Ivo de Wijs vertelde dat de cabaretschrijvers van Nederland in onderlinge gesprekken twee vaste agendapunten hebben: a. Wie kan het niet. b. Wie kan het wel. Toen ze voor het eerst een lied van Torn hoorden, waren ze het snel eens: ,,Die Torn kán het!'' ,,Een fabelachtig tekstueel en muzikaal talent'', aldus De Wijs.

De verleiding is groot om al deze bewondering te illustreren met een zinnetje hier en een strofetje daar, maar laat ik me beperken tot de hele tekst van één liedje, Streepjescode, waarvoor Torn in 1999 de Annie M.G. Schmidtprijs kreeg voor het beste theaterlied van het seizoen.

Omdat je sinds de scheiding

min of meer werd doodgezwegen

En de familie al mijn vragen

steeds ontweek

Heb ik wat jou betreft zowat

geen informatie losgekregen

Behalve dat ik sprekend

op mijn vader leek

Maar toen ik jou wou leren kennen,

werkte niemand tegen

En dat ik veel van jouw

gedachten deelde, bleek

Ik had een geestverwant ontdekt

dus kwam het uiterst ongelegen

Dat jij werd weggeteerd door kanker

en bezweek

En alles wat je naliet,

was een stapel oude boeken

En daarmee zit ik nu

al jaren opgescheept

Ik sla er af en toe een open

om er sporen in te zoeken

Soms is een zin door jou

met potlood onderstreept

Het is toch niet ondenkbaar

dat ik via die methode

Alsnog iets over wie je was

te weten kom

Je hebt per ongeluk een zelfportret

geschetst in streepjescode

Al staat bij wat je onderstreepte

nooit waarom

Had wat je las voor jou

een zekere bekoring

Was het een tekst die iets

teweegbracht in je geest

Was het om aan te halen

bij een overhoring

Of zou het boek eerst

van een ander zijn geweest?

    • Frits Abrahams