Schröder heeft genoeg van politieke dissidenten

Bondskanselier Schröder en minister Fischer voeren de druk op de roodgroene parlementariërs op om militaire deelname aan de alliantie tegen het terrorisme te steunen.

Dreigen, masseren, deëscaleren, vriendelijke onderonsjes en harde één-op-één gesprekken: bondskanselier Gerhard Schröder laat geen middel onbenut om parlementaire steun te verwerven voor zijn voorstel 3.900 Duitse soldaten ter beschikking te stellen aan de alliantie tegen het terrorisme. Veel Bondsdagleden weet hij al achter zich. Het zijn alleen de verkeerde.

Niet de parlementariërs van de roodgroene regeringscoalitie zullen het besluit, dat allerwegen als historisch wordt betiteld, mogelijk maken, maar de leden van de oppositie. Een eigen meerderheid in het parlement zit er, onvoorziene aardverschuivingen daargelaten, niet meer in. Zeker acht parlementariërs van Bündnis 90/de Groenen hebben schriftelijk verklaard donderdagochtend tegen het voorstel te zullen stemmen. Het aantal weifelaars in de SPD is onduidelijk. Schattingen variëren van een enkeling tot twintig.

Formeel is een eigen meerderheid geen noodzaak, maar politiek staat het nogal slordig als het kabinet binnenlands beleid maakt met de progressieve stemmen van sociaal-democraten en groenen, maar voor het grovere werk in het buitenland is aangewezen op de steun van de conservatieve oppositie. Op de buitenlandflank wordt de regering-Schröder zo een minderheidskabinet met gedoogsteun.

De oppositie weet met zo'n geschenk wel raad. ,,Dit is het begin van het einde van rood-groen'', fulmineerde CDU-voorzitter Angela Merkel gisteren. CSU-voorzitter Edmund Stoiber riep Schröder dit weekeinde al op af te treden als hij niet langer op zijn eigen parlementariërs kan bouwen.

Schröder en zijn groene minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer doen er dan ook alles aan om dissidenten en weifelaars van de ernst van de situatie te doordringen. Vorige week zwaaide Fischer tijdens een vergadering van de Groenen al eens met zijn portefeuille om vervolgens woedend naar buiten te stormen.

Gisteren zou Schröder intern hebben gedreigd met het einde van de coalitie. Bevestigd werd dat gerucht niet. De Frankfurter Allgemeine wil uit SPD-kring vernomen hebben dat Schröder de coalitie ter discussie stelt als alleen de Groenen een eigen meerderheid verhinderen. Volgens de Berliner Zeitung heeft Schröder duidelijk gemaakt dat een groot aantal SPD-dissidenten voor hem onacceptabel is. Zeker is dat Schröder, die ook partijleider is, voor donderdagavond een vergadering van het partijpresidium heeft uitgeschreven. Vandaag zou hij nog een ontmoeting hebben met oud-kanselier Helmut Schmidt en vooraanstaand partijgenoot Jochen Vogel.

De situatie bij De Groenen is niet minder dan precair. De partijtop zit klem tussen de eigen minister en een pacifistische basis. Ongeveer tweederde van de regionale partijorganisaties heeft de collega's in Berlijn inmiddels opgeroepen het duo Schröder/Fischer niet te steunen. Gisteren heeft de partijtop van de Groenen haar parlementariërs aanbevolen om voor de inzet van Duitse soldaten te stemmen, mits het kabinet bereid is aan een lange lijst eisen tegemoet te komen. ,,Kritische solidariteit in plaats van ja en amen'', heet de wensenlijst van de Groenen.

Een belangrijke voorwaarde voor de Groenen is dat het gebied waar Duitse soldaten mogelijk actief worden nauwkeuriger omschreven wordt. De Groenen willen vooral voorkomen dat Duitse troepen ingezet worden in Somalië. Ook houden de Groenen vast aan de eis dat de bombardementen gedurende de vastenmaand ramadan onderbroken worden.

Schröder werft niet alleen in eigen kring. Zaterdagavond luisterde hij tijdens een vertrouwelijk diner naar de bezwaren van twintig vooraanstaande intellectuelen tegen de oorlog. Gisteren sprak hij met Guido Westerwelle, fractie-

leider van de liberale FDP. Formeel ging het tijdens dat gesprek om de eis van de oppositie dat de tijdspanne waarbinnen Duitse troepen ingezet worden niet een jaar maar slechts zes maanden mag bedragen. In de crisissfeer van het moment werd dat onderonsje al snel uitgelegd als signaal aan de verscheurde Groenen: regeren kan de SPD desnoods ook met anderen. Commentatoren nemen die optie, ondanks de strubbelingen, vooralsnog niet serieus.

    • Michel Kerres