Geen déja vu

Toch geen déjà vu. Zelden werd zo opgelucht gereageerd bij zo'n vreselijk ongeluk.

Eerst zag ik het bericht op de onmisbare teletekst. Met snel kloppend hart zette ik de televisie aan en ik zag van ver weg een brede rookpluim zoals die de afgelopen weken zo vaak vanuit Afghanistan werd uitgezonden na een Amerikaans bombardement. Je krijgt de neiging iedereen in de omgeving te waarschuwen. En dan de open-mond-reacties: ,,Wát, echt?''.

Zouden de terroristen een tegenaanval hebben uitgevoerd? Voor 11 september hadden er allang vijf nieuwshelikopters in de lucht gehangen zodat we van bovenaf het getroffen New Yorkse schiereiland hadden kunnen zien: de vliegtuigresten, de branden en de bluswerkzaamheden, alsmaar weer, alsmaar weer.

Nu is het luchtruim gesloten. Pas na een uur was de rook van dichterbij te zien, vanuit een boomrijke straat op het getroffen schiereiland waar alle media zich hadden verzameld, maar veel wijzer werd ik er niet van. Dat is de beperktheid van snel opbrandende live televisie; het kleinste detail is groot nieuws en daar wordt veel energie in gestoken. CNN mocht kiezen uit beelden van andere lokale Amerikaanse tv-zenders WCBS, ABC en WNYC. Via de telefoon kon een brandweerman melden dat het vuur was geblust.

,,Alle branden zijn voorbij?'', werd hem gevraagd.

,,Nee, de kleinste brand rond de motor. Alle andere gaan nog door'', zei hij. Die brand kwam pas bijna twee uur na het ongeluk in beeld. Media-hoofdstad New York is definitief veranderd.

Giuliani verscheen met gepaste rouw en hij vertelde dat de tunnels en bruggen waren afgesloten. Al gauw kwam er troost: er was een motor van het vliegtuig gevallen. Het leek een ,,gewoon'' ongeluk, zeiden specialisten.

Hilversum begon een reeks zinloze satellietgesprekken. Freke Vuijst kon voor Netwerk melden wie ze in de verre omgeving had gesproken maar de locatie van de brand was afgesloten en de interviews zelf waren niet te zien. Dan hadden ze beter haar stem kunnen zetten achter beelden van lokale tv-zenders die er wél konden komen.

De opschudding in New York viel mee. Het was een vrije dag, Veterans Day, Vuijst liep nietsvermoedend rond in Manhattan toen ze vanuit Hilversum werd gebeld. Zij kon het uit Hilversum vernomen nieuws aan andere New Yorkers melden. De andere New Yorker, Max Westerman van RTL, vertelde over het grote verschil met 11 september. ,,Toen kwam het openbare leven tot stilstand. Nu gaat het leven gewoon door, terwijl iedereen het op de voet volgt'', zei hij. Zoveel ongelukken in het grote New York. De NOS heeft niemand in die stad en moest in allerijl Twan Huys sturen die daar weinig anders kan dan met wolkenkrabbers op de achtergrond vertellen wat in Hilversumse persbureaus is te lezen. De ervaren Charles Groenhuijsen kan dat nieuws tenminste nog politiek en maatschappelijk duiden.

Amusant was de uiteenzetting van psychotraumatoloog C. Mittendorff in B&W. ,,Het is psychologisch aantrekkelijk dat het een ongeluk is'', verklaarde de zielkundige. ,,Nog een aanslag van deze groep zou heel bedreigend zijn.'' Ondertussen kwam het ene psychologisch aantrekkelijke bericht na het andere uit Afghanistan: de alliantie staat voor Kabul. Zou Mittendorff dat duiden als traumaverlichtend?

VPRO's Waskracht! bracht veel diepzinnigs over vliegen en de westerse samenleving. Cliniclowns van Virgin Air die de voor trauma's vatbare vliegtuigpassagiers aan het lachen moeten maken. En Henk Oosterling, filosoof aan de Erasmus-universiteit te Rotterdam: ,,Je blijft je in de zelfde structuren verhouden tot andere mensen, namelijk consumeren.

En toch worden we geconfronteerd met de noodzaak om de machten te delen en een andere wereld in te richten. En dat is iets wat in de portemonnee ingrijpt en offers van ons vergt. De vraag is of dat werkelijk offers van ons vergt.''

In consumentenprogramma Radar! klaagden slachtoffers van de psychologisch onaantrekkelijke beleggingshypotheek hun nood en die zullen het niet met hem eens zijn.

    • Maarten Huygen