Onlusten na moord op Papoealeider Theys Eluay

Theys Hiyo Eluay, leider van de beweging die opkomt voor onafhankelijkheid van de Indonesische provincie Papoea, is in de nacht van zaterdag op zondag door onbekenden ontvoerd en vermoord. Nadat zijn lichaam gisteren was gevonden, braken er hevige onlusten uit in zijn woonplaats Sentani, niet ver van de provinciehoofdstad Jayapura.

Eluay (63), in Indonesië beter bekend als `Pak (vader) Theys', was voorzitter van het zogenoemde Papoea-Presidium (PDP), het uitvoerende orgaan van de volksbeweging die de overdracht door Nederland van westelijk Nieuw-Guinea aan Indonesië, in 1963, niet erkent en met vreedzame middelen ijvert voor een `vrij West-Papoea'. Tegen Theys en vier andere PDP-leden loopt een rechtszaak wegens 'subversieve activiteiten'.

Theys had zaterdagavond in gezelschap van enkele hoge militairen in Jayapura de viering bijgewoond van Heldendag, de herdenking van de Slag om Surabaya op 10 november 1945. Om tien uur 's avonds belde hij zijn vrouw in Sentani en zei hij dat hij onderweg was naar huis. Ongeveer tien minuten later meldde Theys' chauffeur zich via zijn mobiele telefoon. Huilend vertelde hij dat de twee zojuist waren ontvoerd door `orang amberi'. Die uitdrukking wordt aan de noordkust gebruikt voor immigranten uit andere delen van Indonesië, dat wil zeggen niet-Papoea's. Daarna werd de verbinding verbroken. Gisterenmorgen om negen uur werd de auto gevonden in een ravijn dichtbij de grens met buurland Papoea Nieuw-Guinea, ongeveer 45 kilometer ten oosten van Jayapura. Getuigen melden dat het gezicht van Theys sporen van wurging vertoonde en zijn handen gebonden waren geweest. De chauffeur is tot nu toe spoorloos.

Toen het nieuws van Theys' gewelddadige dood bekend werd, gingen Papoea's in zijn woonplaats Sentani massaal de straat op en staken winkels van immigranten en twee bankgebouwen in brand. Daarbij vielen geen slachtoffers. Vandaag vergezelden zo'n duizend Papoea's Theys' lichaam van het ziekenhuis naar het streekparlement, waar het werd opgebaard.

De moord op Theys komt op een ongelukkig moment. Vorige maand nam het nationale parlement een wet aan die Papoea `bijzondere autonomie' verleent. Het PDP is tegen autonomie binnen Indonesisch staatsverband en beschouwt de nieuwe wet als ,,zonder betekenis''.