Ongewenst succes

In Afghanistan lopen oorlogvoering en diplomatie niet synchroon. Op het moment dat iedereen zich zorgen begon te maken over de lethargie van de Noordelijke Alliantie, kwamen de krijgsheren in beweging met spectaculair gevolg. De Talibaan vertonen sinds enkele dagen alle tekenen van een verslagen legermacht op de vlucht. Maar nu gaat het te voorspoedig. President Bush riep op om het succes niet te overdrijven en de hoofdstad Kabul nog even links te laten liggen. Hij heeft daarvoor een goed argument: een noordelijke verovering van Kabul dreigt het Amerikaanse scenario te doorkruisen. De vorming van een brede coalitieregering, inclusief de Pathanen, ter vervanging van de Talibaan zou dan praktisch onmogelijk worden. Bovendien dreigt een bloedige afrekening.

Oorlog heeft een eigen dynamiek. Aarzeling op het slagveld kan de overwinning buiten bereik houden. Eerdere pogingen om een brede anti-Talibaancoalitie tot stand te brengen mislukten. De Pathanen bleven loyaal aan het regime van de koran-leerlingen. Of de gewijzigde krijgskansen hierin verandering brengen, moet worden afgewacht. Minister Rumsfeld waarschuwde dat de Amerikaanse presentie in Afghanistan te zwak is om de val van Kabul tegen te houden. De vrienden van gisteren blijken vrij eenvoudig de tegenstanders van morgen te kunnen worden. Woordvoerders van de Noordelijke Alliantie hebben geweigerd op de verlangens van Washington in te gaan.

De VS hebben zich rijk gerekend met de Noordelijke Alliantie. Oorlogvoering vanuit de ruimte, in Washington een object van intensieve studie, is (nog) niet het militaire panacee waarvoor sommigen het tot voor kort hielden. Het gebruik van satellieten en kruisraketten kent zijn eigen beperkingen. Grondtroepen kunnen niet worden gemist, wordt erkend. Maar het hoeven niet onze grondtroepen te zijn, verklaarden hoge Amerikaanse functionarissen nog onlangs over de oorlog in Afghanistan. Die troepen zitten echter niet aan een touwtje en dreigen hun eigen weg te gaan. Wat begonnen is als een jacht op Osama bin Laden en zijn terroristische cellen, ontwikkelt zich meer en meer tot een hachelijke politiek-militaire onderneming. De regie glipt de Amerikanen uit handen. Het succes genereert zijn eigen problemen.