`Florida' is geen electoraal bedrijfsongeval

President Bush heeft de verkiezingen vorig jaar niet cadeau gekregen. Hertelling heeft vastgesteld dat Al Gore niet door een list de berm is ingereden.

Het Witte Huis zegt natuurlijk dat de verkiezingen van 2000 voorbij zijn en dat de uitkomst van het onderzoek naar het bizarre verloop ervan in Florida niet meer van belang is. De dekmantel van de 11 september-ramp wordt wel voor meer politiek gevoelige zaken gebruikt.

De president kan zich veroorloven zo nonchalant te reageren omdat niet is vastgesteld dat hij de verkiezingen vorig jaar cadeau heeft gekregen van het Supreme Court. Al Gore was niet de geheide overwinnaar die door een list in de berm werd gereden. Als de Democraat een hertelling had gekregen in de vier kiesdistricten waar hij winst rook, zou Bush nog steeds iets meer stemmen hebben gehaald.

Maar wat het pijnlijk nauwgezette onderzoek ook heeft gedemonstreerd is dat de overwinning van Bush verre van klip en klaar was. Als de stemmen in de hele staat Florida waren herteld, wat Gore niet durfde te vragen omdat het te lang zou duren, dan zou Bush een krappe nederlaag hebben geleden. Bovendien was de winstmarge van welke zegevierende kandidaat dan ook te miniem voor tevredenheid: 0,01 procent.

Misschien de meest schadelijke bevinding voor `de onweerlegbare overwinning van Bush' was dat Gore drie keer zo veel stemmen verloor aan overvotes, biljetten waarop mensen meer dan één stem uitbrachten, waarschijnlijk nadat zij eerst hun stem aan een verkeerde kandidaat gaven ten gevolge van het onduidelijke ontwerp van het biljet. De overvotes zijn meestal ongeldig verklaard. Afgekeurde overvotes hebben Gore duizenden stemmen gekost. Bush won uiteindelijk met een voorsprong van 537 stemmen in de hele staat Florida.

De onderzoekers van de Universiteit van Chicago stelden verder vast dat de stemmen van zwarte en bejaarde kiezers een veel grotere kans hadden niet mee te tellen dan die van jeugdiger blanke kiezers.

De stemmethoden waren niet uniform, de stembiljetten onduidelijk en de opleiding van kiesbureau-personeel schoot tekort. Daardoor werden formeel niet deugende biljetten soms wel en soms niet meegeteld.

Op 6,1 miljoen in Florida uitgebrachte stemmen werden er 176.000 niet meegerekend, dat is bijna 3 procent.

De president kan nauwelijks trots zijn op de gedetailleerde beschrijving van de uiterst gebrekkige kieswetgeving en praktijk in de staat waar zijn broer volgend jaar wil worden herverkozen als gouverneur. De wetgeving was vaag, het toezicht op de uniformiteit van de naleving gebrekkig, er was veel te weinig beleid om de kiesbureaus op één lijn te brengen. De prikkaarten zijn intussen in heel Florida verboden. Voor het overige is er nog niet veel verbeterd.

Het onderzoek in opdracht van een aantal kranten in Florida en de grootste nieuwsorganisaties in het land heeft negen maanden geduurd. Het had niet tot doel `de echte winnaar' vast te stellen. Daarvoor was van te voren al te duidelijk dat het resultaat sterk zou worden beïnvloed door opvattingen over de betekenis van loshangende ponsrondjes en andere memorabilia uit één van de wonderlijkste verkiezingsperiodes uit de geschiedenis van de Verenigde Staten.

De opdrachtgevers hadden ondanks hun uiteenlopende politieke achtergrond met elkaar gemeen dat zij niet op hun geweten wilden hebben de legitimiteit van een zittende president aan te tasten. Daarom is het onderzoek steeds omgeven geweest met veel academische mitsen en maren.

Intussen zorgt de nieuwe oorlogsstemming er voor dat niet alleen Al Gore maar ook de fellere partijvoorzitter van de Democraten, Terry McAuliffe, weinig woorden wil vuilmaken aan het Florida-debacle. De nationale vlag wappert ieder te strak om de knieën om met enige kans op politiek rendement te kunnen twijfelen aan de rechtsgeldigheid van een presidentsverkiezing.

The Washington Post citeert vandaag de historicus Jack Rakove (Stanford University) die zegt: als Bush de huidige crisis met succes doorstaat, dan kan het niemand meer schelen hoe hij in het Witte Huis terecht is gekomen. Mocht hij niet opgewassen blijken tegen de situatie ,,dan zal men nog wel eens grondig willen nagaan onder welke omstandigheden hij president is geworden. Het is veel te vroeg om dat nu al vast te stellen.''

    • Marc Chavannes