De VVD wil de zwakken sterk maken, maar de liberale jeugd is rechts en een beetje eenzaam

De minister van Economische Zaken acht een vermanend woord op zijn plaats: ,,Het is helemaal niet wenselijk om alles aan de markt over te laten. Jullie willen de AOW en de WW afschaffen, maar dat kan niet, al was het maar omdat je zulke risico's helemaal niet op de markt kunt verzekeren. De overheid moet ook zorg dragen voor sociale rechtvaardigheid. Liberaal zijn betekent ook: wat zwak is sterk maken''.

Annemarie Jorritsma neemt de gemeenschappelijke bijeenkomst van de liberale jongerenorganisatie JOVD en de VVD, zaterdag in de Amsterdamse Koepelkerk, te baat voor een klein lesje modern Nederlands liberalisme: sociaal en toch sterk. De liberale jongeren, vindt de nummer twee op de VVD-lijst voor de volgende verkiezingen, lijken te zeer in de ban van de gedachte dat staatsbemoeienis morally wrong is, net zoals de Britse premier Thatcher dat ooit vond. En kijk maar eens wat daar van terechtgekomen is: de Britse treinen zijn nog erger dan de onze. Zelfs als de overheid terugtreedt ten behoeve van de markt, houdt zij een belangrijke toezichtrol: ,,geen macht zonder toezicht''.

Er valt vandaag, kortom veel op te steken voor de liberale jongeren die de weg naar de, na de brand van enkele jaren gelden prachtig herbouwde Koepelkerk hebben gevonden. Helaas is hun aantal gering: van de ongeveer 1400 leden van de JOVD zijn er zo'n honderd aanwezig. De sfeer tijdens de werkgroepen is enigszins katterig, temeer daar een aantal inleiders niet is komen opdagen.

De werkgroep `generatieconflict' wordt – door afwezigheid van zowel inleider als conflict – tot een gezellig kringgesprek, waarbij de vraag centraal staat of je als vrouw erg op je uiterlijk beoordeeld wordt, wanneer je solliciteert.

Er zullen aanzienlijk meer JOVD'ers zijn, voorspellen de aanwezigen, op het JOVD-congres in Goes, over twee weken. En dat niet alleen vanwege het door de moederorganisatie VVD met lede ogen aangezien voornemen, in Goes de bekende xenofoob P. Fortuyn aan het woord te laten. Nee, de liberale jongerenbeweging is ten prooi aan een heus intern conflict: twee leden van het huidige JOVD-bestuur, Rense Weide en Esther Tromp, zullen elkaar de voorzittershamer betwisten, met elk een eigen bestuurdersploeg achter zich.

Dat wordt wat, voorspelt Rense Weide. Wat is er eigenlijk mis met die Tromp, vandaag niet aanwezig? Weide denkt na – het is duidelijk dat hij over de perfidie van de tegenpartij uren zou kunnen uitwijden, maar tenslotte ziet hij daar toch maar van af, tegenover de landelijke pers. Wat zijn eigenlijk de politieke geschillen, vragen wij vervolgens. Nu moet Weide echt goed nadenken: nou nee, politieke geschillen willen hem niet echt te binnen schieten.

Er is een tijd geweest dat de JOVD altijd links van de VVD stond. Dat kan Loek Hermans, minister van Onderwijs, zich nog goed herinneren. Ook de door hem ingeleide werkgroep draagt, bij gebrek aan conflictstof, overigens een buitengewoon tam karakter. Het is meer een vragenuurtje studiefinanciering eigenlijk, met een heuse minister in de rol van dekaan.

Nee, dan de jaren zeventig, memoreert Hermans boven een kopje koffie. Hij was zo'n beetje de enige liberale student aan de Katholieke Universiteit Nijmegen, waar de leer van Marx, Engels en Mao destijds de Paapse beginselen had vervangen. Bovendien studeerde hij nog politicologie.

Zo erg als in Nijmegen was het in de JOVD natuurlijk niet, maar wel heel anders dan nu. ,,Ik herinner me nog levendig het JOVD-congres in Appingedam, waar de beweging bijna uit elkaar viel over de vraag: moet de JOVD heel Vietnam steunen, of alleen Noord-Vietnam, omdat ze daar het meest te lijden hebben van de Amerikaanse bombardementen?''

Die tijden zijn vér heen bij de JOVD. Zelfs de afschaffing van de monarchie, vroeger een immer probaat middel van de liberale jeugd om de gezeten burgerij van de moederpartij het bloed onder de nagels weg te treiteren, blijkt geen JOVD'er meer te interesseren. In plaats daarvan bevat het tienpuntenplan waarmee de JOVD de VVD poogt te prikkelen onversneden rechts klinkende ideeën als een forse uitbreiding van het Nederlandse wegennet.

Logisch, vindt een ex-bestuurslid, over de verschuiving naar rechts in de JOVD. Die heeft zich voltrokken nadat VVD-leider Frits Bolkstein in 1998 de landelijke politiek vaarwel zei. Bolkestein werd in JOVD-kring als veel rechtser gepercipieerd dan de huidige VVD-leider Hans Dijkstal, en bovendien als een groter vriend van de jeugd.

Bolkestein placht zich te omringen met een groepje veelbelovende jongeren, de zogenaamde happy hour club. In `94 en `98 traden ook veel jongeren toe tot de VVD-fractie. Dijkstal gaat duidelijk meer voor de gestaalde kaders. Een fors aantal van Bolkesteins jeugdige protégés bungelt ergens onderaan de VVD-kandidatenlijst voor 2002.

Dijkstals straf is een rechtse JOVD, maar of de VVD-leider daar wakker van ligt, valt te betwijfelen. Met waardering neemt Dijkstal kennis van het voorstel van de JOVD om de rechter wetten te laten toetsen aan de grondwet. Maar verder gaat hij in zijn slotrede van de dag – die om onnaspeurlijke redenen luistert naar de titel `De kunst van het loslaten' – nauwelijks in op het JOVD-tienpuntenplan. Eerder lijkt hij – onderweg naar hoger honing – zijn spreektechniek voor de komende verkiezingscampagne te beproeven en heeft het daarom bijna uitsluitend over de landelijke politiek.

Kamp had `honderd procent gelijk' met zijn kritiek op de uitvoering van de Vreemdelingenwet en het is `niet makkelijk' dat het parlement moet instemmen met de Nederlandse militaire bijdrage aan de Amerikaanse terrorismebestrijding, ,,terwijl er nauwelijks relevante informatie is''.

Na afloop maakt Dijkstal nog vlug een afspraak met Piet Korteweg, voorzitter van de commissie die het VVD-verkiezingsprogramma heeft geschreven, om de voornemens op het gebied van lastenverlichting nog eens even goed door te rekenen in het licht van de laatste CPB-cijfers.

De teleurstellende groei van de economie levert in de plannen van de VVD een gat van vier miljard gulden op, vermoedt de VVD-leider. Dat zijn de problemen van de echte wereld. Monkelend trekt het jonge volkje richting pils, om de strategie voor Goes door te nemen.

De Tweede Kamer spreekt deze week over het belastingplan en, vermoedelijk, over de uitzending van Nederlandse militairen naar Afghanistan.

    • Raymond van den Boogaard