Mengen en roeren

Misschien zullen we het in december in Groningen kunnen zien, als daar het kampioenschap van Europa wordt gehouden: de eerste dopingcontroles voor schakers op Nederlandse bodem. Een paar weken geleden publiceerde de FIDE haar dopingreglement, dat met onmiddellijke ingang van kracht werd verklaard. Het is een gruwelijk document.

De schaker is klaar met zijn partij en krijgt te horen dat hij een van de uitverkorenen is die op die dag gecontroleerd worden. Het kan door zijn hoge positie op de ranglijst zijn, of gewoon door het lot. Een begeleider die hem geen moment meer uit het oog mag verliezen brengt hem binnen een uur bij de controlepost.

Daar wachten medische beambten, een vertegenwoordiger van zijn bond en een tolk. Zijn tas en zijn kleren worden doorzocht. Hij krijgt een buisje en begeeft zich onder begeleiding naar het toilet, waar hij ten minste 75 ml dient te urineren. Elk kledingstuk dat de directe observatie van het urineren belemmert, wordt verwijderd.

Dan komt het mengen en roeren. In flesje A gooit de schaker tweederde van zijn urine, in flesje B eenderde. Een paar druppels dienen over te blijven in het oorspronkelijke buisje. Er wordt gewogen. Als de 75 ml niet gehaald is, moet de schaker onder begeleiding in quarantaine tot hij wel zo ver is.

Vele honderden verboden stoffen worden genoemd, waaronder de spierversterkers van de gewichtheffers. De straffen voor overtreders en weigeraars zijn, misschien opzettelijk, zo chaotisch opgeschreven dat er geen touw aan vast te knopen valt, maar de maximumstraffen zijn in ieder geval niet mis: levenslange uitsluiting van alle schaakwedstrijden, in welke functie dan ook, en een boete van een miljoen dollar. Als de FIDE Kasparov, Kramnik of Anand te pakken krijgt, kunnen er goede zaken worden gedaan.

Het is vernederend en weerzinwekkend. Moeilijk te zeggen wie verachtelijker zijn, de FIDE-bazen die het bedacht hebben of de schakers die zich er straks aan zullen onderwerpen. Maar de andere sporters doen het toch ook? Moeten de schakers dan doen alsof zij beter zijn, te goed voor vernederende praktijken die elders gewoon worden gevonden?

Dat moeten zij inderdaad, maar er is nog iets anders. Ook bij andere sporten zijn de dopingcontroles stuitend, maar er valt nog vol te houden dat er een reëel belang van gezondheidsbescherming mee gemoeid is. Bij het schaken is dat niet zo. De controles zijn om heel andere redenen ingevoerd, om goede maatjes te worden met het IOC en het schaken meer op een sport te doen lijken. Straks gaan ze hooligans inhuren, dan is het pas echt een sport.

En vooral betekenen de dopingcontroles een enorme uitbreiding van de macht van de FIDE over de schakers. De FIDE voert naar eigen zeggen oorlog tegen toernooiorganisatoren die onafhankelijk willen blijven. Ze heeft al geprobeerd macht over schaakjournalisten te krijgen, maar dat is nog niet erg gelukt. Door de dopingcontroles zijn de schakers voortaan vogelvrij in de oorlog die de wereldschaakbond voert tegen de schaakwereld.

En nu muziek en sierlijke dans: twee mooie schaakpartijen. Ivan Sokolov en Jan Timman zijn altijd graag samen op stap en in het open toernooi in Reykjavik dat vorige week afliep moeten ze het erg naar hun zin gehad hebben. Sokolov werd eerste en Timman gedeeld tweede. Sokolov won een paar mooie partijen, maar de opwindendste was er een waarin hij ternauwernood met remise ontsnapte.

Wit Gunnarsson-zwart Sokolov

1. c2-c4 e7-e5 2. Pb1-c3 Lf8-b4 3. Pc3-d5 Lb4-c5 4. Pg1-f3 e5-e4 5. d2-d4 Lc5-e7 6. Pf3-d2 c7-c6 7. Pd5xe7 Dd8xe7 8. Dd1-c2 Pg8-f6 9. Pd2-b3 0-0 10. Lc1-g5 Tf8-e8 11. e2-e3 d7-d6 12. Lf1-e2 Pb8-d7 13. 0-0 h7-h6 14. Lg5-h4 Pd7-f8 15. d4-d5 c6-c5 16. Pb3-a5 Pf8-g6 17. Lh4-g3 h6-h5 Later zal zwart spijt krijgen van deze actie, waarmee hij zijn koningsvleugel verzwakt. 18. h2-h3 h5-h4 19. Lg3-h2 De7-c7 20. b2-b4 Lc8-d7 Misschien was simpel 20...cxb4 hier het beste, al staat wit na 21. Da4 b6 22. Dc6 iets beter. 21. Dc2-d2 Pg6-e5 22. b4xc5 d6xc5 23. d5-d6 Een sterke vrijpion die de verbindingen in het zwarte kamp ernstig stoort. 23...Dc7-c8 24. Dd2-b2 Pe5-c6 25. Pa5-b3 b7-b6 26. f2-f3 Te8-e6 27. Ta1-d1 Dc8-e8 28. f3-f4 De8-c8 29. f4-f5 Te6-e8 30. Le2-g4 Dc8-a6 31. Db2-f2 Da6xc4 Niet zozeer om een pion te winnen, maar vooral om de dame via een omweg bij de verdediging van de koning te betrekken. 32. Df2xh4 Pc6-e5 33. Lh2-f4 Pe5-d3 34. Lf4-g5 Dc4-c3

jmMmjmlm

aMmimgaM

MaMAMbMm

mMaMmGCM

MmMmgmIE

mHehAMmG

GmMmMmGm

mMmJmJFM

35. Pb3-d4 Het wordt ernst. Zwarts dame wordt van de koningsvleugel afgesloten. 35...Pf6xg4 36. f5-f6 Weer een mooie zet. Na 36. hxg4 cxd4 37. f6 (of 37. Lf6 Pe5) dxe3 is zwarts dame op tijd in de verdediging. 36...Pd3-e5 Ook 36...Pge5 37. fxg7 Pg6 38. Dh6 zou wit geweldige aanval geven. 37. f6xg7 Pe5-g6 38. Dh4-h5 c5xd4 39. h3xg4 Te8-e5 Na 39...Te6 zou fraai 40. Txf7 komen, maar ook nu heeft wit een mooie zet. 40. Tf1-f5 Te5xf5 Niet 40...Lxf5 41. Lf6 en wit wint meteen. 41. g4xf5 d4xe3 42. f5xg6 Dc3xg7 43. g6xf7+ Jammer. Hier had wit zijn aanval kunnen bekronen met 43. Lf6 Dxf6 (of 43...fxg6 4. Dd5+ en wit wint) 43. Dh7+ Kf8 44. Tf1 en zwart moet de dame geven om niet mat te gaan. 43...Dg7xf7 44. Dh5-e2 Df7-f2+ Remise

Wit Stefansson-zwart Timman

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 d7-d6 5. c2-c3 g7-g6 6. d2-d4 Lc8-d7 7. 0-0 Lf8-g7 8. Tf1-e1 Pg8-e7 9. Lc1-e3 0-0 10. Pb1-d2 e5xd4 11. c3xd4 Pc6-b4 Een nieuwe en actieve speelwijze. 12. La4xd7 Dd8xd7 13. Dd1-b3 a6-a5 14. Le3-g5 Tf8-e8 15. Ta1-c1 b7-b5 16. Pd2-f1 Hierna krijgt zwart zijn zin. Beter was 16. a3 Pa6 17. d5 16...c7-c5 17. d4xc5 d6xc5 18. Te1-d1 Dd7-c8 19. a2-a3 c5-c4 20. Db3-e3 Pb4-c6 21. De3-c5

jmkmjmlm

mMmMbgcg

MmhmMmgm

agEMmMCM

MmgmGmMm

AMmMmHmM

MAMmMAGA

mMDJmHFM

Wit stond al niet goed meer, want na 21. Tc2 zou 21...Pf5 sterk zijn. Nu echter krijgt zwart de gelegenheid tot een winnende afwikkeling. 21...Pc6-d4 22. Lg5xe7 22. Dxc8 Pxf3+ zou ook heel goed voor zwart zijn. 22...Pd4-e2+ 23. Kg1-h1 Pe2xc1 24. Td1xc1 Lg7xb2 25. Tc1-c2 Dc8xc5 26. Le7xc5 Ta8-c8 27. Lc5-d6 c4-c3 Materieel staat wit behoorlijk, maar zwarts meerderheid op de damevleugel is te sterk. 28. e4-e5 b5-b4 29. a3xb4 a5-a4 30. Pf3-d4 a4-a3 31. g2-g3 a3-a2 32. Pd4-b3 Tc8-a8 33. b4-b5 Ta8-a5 Wit gaf op.

    • Hans Ree