OM buitenspel in terreurjacht

De Nederlandse regering en het openbaar ministerie worden op dit moment nauwelijks door de Amerikaanse autoriteiten geïnformeerd over hun jacht op financiële netwerken van terreurorganisaties. Dat leidt tot fouten waarvoor niemand de verantwoordelijkheid neemt.

Dat bevestigen bronnen bij justitie en het ministerie van Financiën. De jongste zwarte lijst, die woensdagavond door president Bush is bekendgemaakt, bevat verschillende onjuistheden over de enige Nederlandse verdachte partij op de lijst. Hierdoor is het woonadres van een niets vermoedende particulier uit een Noord-Hollands dorp in alle mondiale opsporingsdossiers terechtgekomen. Een eerdere lijst die De Nederlandsche Bank aan Nederlandse financiële instellingen stuurde bevat een niet bestaand adres in Rotterdam.

Door Nederlandse noodwetgeving en de vooruitstrevende opstelling van het ministerie van Financiën is de ruimte beperkt om fouten te herstellen. Nederland volgt de Amerikanen zonder resoluties van de Verenigde Naties of de Europese Unie af te wachten. Toen de Amerikaanse president Bush op 24 september een lijst met 27 verdachte namen publiceerde, voorzag minister Zalm van Financiën, vooruitlopend op de VN en de EU, die lijst direct van een ministeriële sanctieregeling waardoor ze een juridische basis kreeg. Op die manier kunnen verdachte rekeningen meteen worden bevroren, zonder dat het openbaar ministerie of de rechterlijke macht daarbij betrokken hoeft te worden, een uitzonderlijke situatie.

Volgens de Amsterdamse advocaat D. van der Landen, gespecialiseerd in financieel strafrecht, deugt de rechtsgrond wel, maar is het vervolgtraject volstrekt onduidelijk. ,,Wat is de rechtspositie van een verdachte? Wat gebeurt er met het geld? Hoe lang kan de bevriezing bestaan? Dat is allemaal niet geregeld.'' Tot nu toe is er in Nederland beslag gelegd op een half miljoen dollar. Dat geld staat op twee rekeningen. De VS maken bij de Bush-lijsten beperkt gebruik van de in Nederland aanwezige kennis.

Volgens een woordvoerder van Financiën worden de lijsten vóór publicatie ,,altijd gecontroleerd'' door de betrokken landen, maar hebben de Verenigde Staten correcties niet altijd in de lijsten verwerkt. Dat zou de fout op de jongste lijst verklaren. Op het vermelde adres woont iemand die nergens mee te maken heeft. [Vervolg TERREURGELD: pagina 14]

TERREURGELD

Bevelen VS aan Financiën

[Vervolg van pagina 1] Tegelijkertijd voeren de Amerikanen de druk op de geallieerden in de strijd tegen het terrorisme op. Een ingewijde bij het ministerie van Financiën zegt dat de rechtshulpverzoeken van de Verenigde Staten meer het karakter van een bevel hebben gekregen. ,,Er wordt dan gevraagd om even een rekening van een bepaalde organisatie te blokkeren, terwijl die in Nederland niet als terreurorganisatie wordt beschouwd.''

Naast de Bush-lijsten, waarvan afgelopen woensdag de laatste met 62 namen is gepubliceerd, bestaat er een FBI-lijst, die geheim is en voortdurend wordt aangepast. Volgens Zalm in zijn brief van 22 oktober aan de Kamer kan het Openbaar Ministerie in het kader van een strafrechterlijk onderzoek beslag leggen op de rekeningen die bij de personen of organisaties op deze lijst horen. Dat gebeurt dan op basis van het bilaterale rechtshulpverdrag tussen de Verenigde Staten en Nederland, waarbij de Verenigde Staten Nederland verzoeken tot strafrechtelijke maatregelen.

    • Jeroen Wester
    • Paul Friese