Nieuw programma voor Duitse cultuurpaus

Marcel Reich-Ranicki mag dan 81 zijn, uitgeblust is Duitslands bekendste literair-criticus nog niet. Even zag het daar naar uit, toen het nationale televisiestation ZDF deze zomer aankondigde dat Das Literarische Quartett, het boekenprogramma waarvan Reich-Ranicki de spil vormde, na dertien jaar zou verdwijnen. ,,Het was te inspannend en ging te moeizaam'', zei Reich-Ranicki daarover tegen de Frankfurter Allgemeine Zeitung.

In het Quartett werden tweemaandelijks vijf boeken besproken. Het heeft een grote rol gespeeld in de verspreiding van Nederlandse literatuur in Duitsland. Zo was Reich-Ranicki zeer te spreken over Rituelen van Cees Nooteboom. De laatste aflevering van het boekenprogramma wordt op 14 december vanuit Berlijn uitgezonden.

Inmiddels is duidelijk dat de Pools-Duitse Reich-Ranicki nog lang niet met pensioen wil. Want op dinsdag 5 februari 2002 start de ZDF met Marcel Reich-Ranicki Solo. De redactie en het tijdstip van uitzending blijven hetzelfde, maar de twee confraters, waarmee Reich-Ranicki zich steevast omringde, zullen verdwijnen. Een daarvan, Sigrid Löffler, was vorig jaar zomer al uit zichzelf opgestapt. Ze vond dat Reich-Ranicki haar tijdens een uitzending had beledigd. Löffler had de roman Gefährliche Geliebte (Ten zuiden van de grens, Contact, 2000) van Haruki Murakami gekwalificeerd als `literaire fast food'. Ze werd door Reich-Ranicki op haar plaats gezet. ,,Jij begrijpt niets van erotische boeken.'' In Literaturen, het tijdschrift dat Löffler daarna oprichtte, staan expres veel erotische verhalen.

ZDF-voorlichter Peter Gruhne meldt dat het programma, dat in het winterseizoen maandelijks te zien zal zijn, naast literatuur als hoofdmoot over alle cultuuruitingen kan gaan, behalve beeldende kunst. ,,Omdat hij daar niets van weet, wil hij er niet over praten.'' Gevraagd naar een voorbeeld van een onderwerp, noemt Gruhne de controverse die in juli in Israël ontstond, nadat dirigent Daniel Barenboim tijdens het Israel-festival in Jeruzalem de Berlijnse Staatskapelle een compositie van Richard Wagner had laten vertolken. ,,Er is extra veel ruimte voor dat soort cultuurpolitieke kwesties.''

    • Ward Wijndelts