Door het slijk voor een juwelenfabrikant

Tijdens de presentatie van The Bulgari Connection droeg Fay Weldon juwelen ter waarde van 1 miljoen pond. Ze waren afkomstig van Bulgari, de sponsor van Weldons nieuwste boek. Het juwelenbedrijf betaalde haar om tenminste twaalf keer de naam van het bedrijf in haar boek te noemen. De oplage van 750 exemplaren was oorspronkelijk bedoeld voor belangrijke klanten van de juwelier, maar toen Weldons Amerikaanse uitgever Grover/Atlantic het resultaat onder ogen kreeg, wilde deze het `geweldige' boek niet aan het publiek onthouden.

Aanvankelijk was Fay Weldon bang dat de commerciële opdracht haar literaire reputatie zou schaden. In een interview met de New York Times zei ze: ,,Toen ik voor het eerste benaderd werd, dacht ik: o nee toch, ik ben een literair schrijver. Mijn naam zal voor eeuwig door het slijk worden gehaald. Maar na een tijdje dacht ik: het kan me niet schelen ook. Laat het slijk maar komen. Ze zullen me toch nooit de Booker Prize geven.'

Het slijk kwam, nog voordat het boek er was. Tegenstanders van product placement in de literatuur vreesdenverloedering. Behalve het oordeel van de uitgever, telt nu immers ook het oordeel van het bedrijf. Zou Bulgari een passage toestaan waarin een klant wordt gewurgd met een Bulgari-collier of een zin handhaven waarin een Bulgari wordt omschreven als een roestige blikken kralenketting?

The Bulgari Connection, de eerste commercieel gesponsorde roman in de geschiedenis van de literatuur, stemt echter optimistisch over de mogelijkheden. Weldon pakte het met humor aan: ze blies de product placement op tot cartooneske proporties. Geen vrouwelijk personage wordt geïntroduceerd of er wordt melding gedaan van het gewicht aan Bulgari-juwelen dat om haar nekt hangt; mannelijke personages, die weten dat diamanten de beste vriendin van een vrouw zijn, tellen pagina's lang hun vermogen om minnaressen met de peperdure Bulgari-juwelen te verwennen.

Een literair juweeltje kunnen we The Bulgari Connection niet noemen, maar een mooie opgepoetste oude parelketting is het beslist. Deed Weldon in haar vorige roman Rhode Island Blues een poging tot serieuze karakteruitdieping en maatschappijkritiek, nu keert ze terug naar de thematische stokpaardjes waarmee ze zo beroemd werd, en die haar steevast verzekeren van ten minste een groep enthousiaste lezers, gescheiden vrouwen van middelbare leeftijd. Net als Weldons grootste succes, The Life and Loves of a She-Devil, draait het in The Bulgari Connection om wraak in de liefde. De 55-jarige Grace Salt is door haar man aan de kant gezet voor een succesvolle jonge vrouw, Doris Dubois. Na een mislukte poging tot moord, begint Grace op haar beurt een affaire met een jonge schilder, Walter. Hij heeft een portret gemaakt van een oudere vrouw met een Bulgari-collier. Doris wil hetzelfde, maar tijdens haar bezoek aan de winkel in Bond Street verneemt ze dat Bulgari-sieraden uniek zijn. En dus huurt ze, uiteraard tot ongenoegen van Grace, Walter in om een portret van haar te maken met datzelfde collier.

The Bulgari Connection is vermakelijke kost, een zedenschets die verbluffend soepel is geschreven. Geestig is de parallellie met Oscar Wilde's The Picture of Dorian Gray. De oudere Grace bloeit door haar affaire met de schilder op en wordt letterlijk jonger. Rimpels verdwijnen en haar borsten krimpen dermate dat ze bang is dat ze verdwijnen. Humor en diepgang laten zich in Weldons werk echter minder goed combineren; de personages zijn karikaturaal. En er zijn schoonheidsfoutjes. Is Doris op bladzijde vijf 32 jaar, enkele pagina's later is ze plotseling 33.

Of mensen na lezing van Weldons boek meer bij Bulgari gaan winkelen, is overigens nog maar de vraag. In Weldons boek is het kopen van juwelen een hobby van de rijkste snobs. Maar dankzij Weldon bereikte de juwelenketen wel een overweldigende naamsbekendheid, te vergelijken met het Armani-pak van Bret Easton Ellis of het ontbijt bij Tiffany's van Truman Capote. Laatstgenoemde schrijvers kregen daarvoor niets betaald; Weldon kreeg naar eigen zeggen een ,,niet eens zo heel hoog bedrag', maar hoeveel precies wilde ze de pers niet vertellen. Wel dat ze, tot haar grote spijt, na de presentatie direct de juwelen weer moest inleveren.

Fay Weldon: The Bulgari Connection. Harper Collins, 220 blz. ƒ49,95

    • Stine Jensen