De ramp in fictie

Waar actualiteitenprogramma's en de 24-uurs nieuwszenders nu al twee maanden geen ander onderwerp kennen dan de `war on terror', daar bleef het Amerikaanse televisiedrama tot voor kort ver achter. Natuurlijk kon dat ook niet anders. Series worden immers vaak maanden van tevoren opgenomen. Maar langzaamaan sijpelen de gebeurtenissen van 11 september nu ook door in fictie.

De programma's die tot nu toe aandacht gaven aan `9-11' spelen in New York of hebben de politiek als onderwerp.

Het eerste drama dat de recente gebeurtenissen expliciet behandelde was het populaire West Wing (vorige week overladen met Emmy's en in Nederland 's zaterdags op RTL5 te zien). De serie gaat over de staf van het Witte Huis met Rob Lowe als persvoorlichter en Martin Sheen als een Bill Clinton-achtige president. De producenten vonden terecht dat een programma dat de interne perikelen van het Witte Huis beoogt te dramatiseren aandacht moet schenken aan de actualiteit. En dus werd de reguliere seizoenspremière – gepland voor half september – een paar weken uitgesteld om snel een nieuwe episode in elkaar te kunnen draaien.

De plot van deze speciale aflevering handelt over een Witte Huis-medewerker die verdacht wordt van banden met een islamitische terroristische organisatie. Het verhaaltje dient vooral als excuus om de kijkers op te schepen met historische en morele lessen: de verdachte blijkt onschuldig en het programma waarschuwt dat we niet te snel over Arabische Amerikanen mogen oordelen.

Een stuk beter geslaagd zijn de recente afleveringen van Third Watch (in Nederland uitgezonden door Yorin), een realistische serie over brandweermannen in New York. Het doorgaans matig bekeken programma mag zich plotseling in een hevige populariteit verheugen. En dat is niet in de laatste plaats te danken aan de intelligente manier waarop de makers met de actualiteit omgaan. Zo probeert Third Watch bijvoorbeeld niet de verschrikkelijke realiteit van 11 september te tonen. Als fictie gebrachte beelden van de ramp kunnen immers nooit op tegen alles wat we in werkelijkheid op televisie hebben gezien. De makers laten daarom de eerste aflevering van dit seizoen beginnen op 10 september en de tweede speelt op 12 september. Wat daartussen met de personages is gebeurd wordt aan de verbeelding overgelaten.

Afgelopen dinsdag keerde ook NYPD Blue (door de NCRV op zaterdagen uitgezonden als New York Police) weer terug op de buis. En ook hier geldt dat de makers vonden dat een programma dat over New-Yorkse politieagenten handelt moeilijk voorbij kon gaan aan de grootste misdaad die ooit in New York is gepleegd. Voor NYPD Blue werd overigens geen speciale aflevering geproduceerd: slechts terloops laten enkele personages merken dat ze geraakt zijn door de aanslagen op de Twin Towers (,,The whole department has been through hell with the World Trade Center attacks''). Dat zoiets een tikkeltje geforceerd overkomt zij de makers vergeven.

Gesterkt door met name het kijkcijfersucces van de speciale aflevering van West Wing (die de best bekeken episode uit de geschiedenis van de serie was) zullen binnenkort ook andere dramaprogramma's de nasleep van 11 september verwerken. Onder meer Ally McBeal (Net5, dinsdag), de advocatenserie The Practice (AVRO, vrijdag) en het militaire advocatendrama JAG (SBS6, zondag) zullen de komende weken op de een of andere manier refereren aan de actualiteit.

Het lijkt dus wel alsof `9-11' de nieuwe trend in televisiedrama wordt. Maar dat is bedrog. Nog steeds zijn veel televisiezenders huiverig voor alles wat maar zweemt naar terrorisme. Zo werd een aflevering van The Agency, een programma over de CIA, die gaat over een terroristische aanslag met miltvuur onlangs geschrapt. In 24, een nieuwe serie over een FBI-agent, werd een scène waarin een vliegtuig explodeerde weggesneden. Nog steeds worden beelden van de Twin Towers in oudere programma's digitaal weggeretoucheerd.

En het idee van de zender CBS om een romantische komedie te maken over een paar mensen die familieleden in de ramp hebben verloren is alom door critici weggehoond, waarna er niets meer over is vernomen.

    • Jeroen van Bergeijk